\u00a0Foto: 1979 \u0130ran Devrimi –\u00a0http:\/\/www.huffingtonpost.com<\/em><\/p>\n <\/p>\n Kapitalizmin \u00fclkelerdeki geli\u015fim h\u0131z\u0131 farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterir. Bu s\u00fcreci en \u00e7ok etkileyen fakt\u00f6rler b\u00f6lgesel ve toplumsal etkenlerdir. Ortado\u011fu\u2019daki m\u00fcsl\u00fcman \u00fclkeler kapitalizmin geli\u015fim h\u0131z\u0131na ayak uydurabilmek i\u00e7in kendi k\u00fclt\u00fcrel ve dini ya\u015fam tarzlar\u0131n\u0131 yeniden olu\u015ftururken bu \u00fclkelerdeki s\u0131n\u0131fsal pozisyonlarda da \u00f6nemli de\u011fi\u015fimler ya\u015fand\u0131.<\/p>\n Chris Harman Peygamber ve \u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131 adl\u0131 bro\u015f\u00fcr\u00fcnde bu hareketlerin \u0130ran, Cezayir, M\u0131s\u0131r, Sudan gibi \u00fclkelerdeki geli\u015fimini ve evrimini incelemekte ve s\u0131n\u0131fsal karakterlerinin analizinde olu\u015fan kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131 gidermektedir.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn dinler tarihler boyunca bulunduklar\u0131 maddi ko\u015fullara ayak uydurarak y\u00fczlerce y\u0131l ya\u015famay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin Roma Katolik Kilisesi antik \u00e7a\u011f\u0131n sonunda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, feodal toplumda bin y\u0131l ya\u015famay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f ve kapitalizme ge\u00e7i\u015fte \u00f6\u011fretisinin i\u00e7eri\u011fini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015ftirerek ayakta kalmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Tarih ayn\u0131 dini inan\u00e7lara sahip olan insanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck toplumsal olaylarda kar\u015f\u0131 saflarda \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00f6rnekleri ile doludur. Her dini lider, dini kitap metinlerini yeni sisteme uygun olarak de\u011fi\u015ftirmi\u015f ve m\u00fcritlerine yeni bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc sunarak ayakta kalabilmi\u015ftir.<\/p>\n \u0130slam da bu anlamda di\u011fer dinlerle ayn\u0131 yoldan ilerlemi\u015ftir. Yedinci y\u00fczy\u0131lda t\u00fcccar bir toplulukta ortaya \u00e7\u0131k\u0131p, baz\u0131 b\u00fcy\u00fck imparatorluklar\u0131n bu \u00f6\u011fretiyi benimsemesi ile yayg\u0131nla\u015f\u0131p, kapitalizmde baz\u0131 b\u00fcy\u00fck devletlerin resmi ideolojisi, di\u011fer taraftan ise baz\u0131 muhalif hareketlerin \u00f6\u011fretisi olarak ya\u015famaya devam etmektedir.<\/p>\n \u00d6zellikle 1979 \u0130ran Devrimi ile birlikte islami hareketlerin Ortado\u011fu\u2019daki siyasi geli\u015fmeler \u00fczerindeki etkisi \u00e7arp\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde artm\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131 \u00fclkelerde iktidarda, baz\u0131 \u00fclkelerde ise muhalefette olmas\u0131na ra\u011fmen b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131 halindedirler. \u0130slamc\u0131l\u0131k ak\u0131m\u0131 as\u0131l olarak Muhammed peygamberin ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu y\u00fczy\u0131ldaki saf dini inan\u00e7lara geri d\u00f6nme temeline dayand\u0131r\u0131lmakta, bozulan toplumu yeniden din temelinde safla\u015ft\u0131rma hareketi olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Bu bir taraftan modern d\u00fcnyan\u0131n k\u0131smi olarak reddi anlam\u0131na gelse de ger\u00e7ekte bu hareketler (baz\u0131 k\u00f6ktendinci ak\u0131mlar d\u0131\u015f\u0131nda) bulunduklar\u0131 y\u00fczy\u0131l\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131 reddetmeyip denge sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130slami hareket, m\u00fcsl\u00fcman \u00fclkelerin \u201cs\u00f6m\u00fcr\u00fclmeleri\u201d ve geri kalm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131n temelinde g\u00f6rd\u00fckleri bat\u0131 emperyalizmine ve bunun yaratt\u0131\u011f\u0131 toplumsal \u201cyozla\u015fma\u201dya kar\u015f\u0131 Muhammed\u2019den devrald\u0131klar\u0131 kavramlar\u0131 sloganla\u015ft\u0131ran, modern bir harekettir. \u0130slam, zenginlere daha az ezmeyi ve servetlerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 yard\u0131m olarak da\u011f\u0131tmay\u0131 \u00f6nerirken, fakirlere ba\u015fkald\u0131rmamay\u0131, sabretmeyi, h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapmamay\u0131 \u00f6\u011f\u00fctler. Bu arada kalm\u0131\u015f ideolojisi ile islami hareket, burjuvazi-i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131nda y\u00f6n\u00fcn\u00fc belirleyemeyerek savrulur.<\/p>\n \u0130slami ak\u0131mlar\u0131n esas toplumsal taban\u0131 geli\u015fen kapitalizmin yoksulla\u015fma tehdidi alt\u0131nda kalan k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazi ve \u201cyeni orta s\u0131n\u0131f\u201dt\u0131r. Bu, fa\u015fist hareketlerin de toplumsal taban\u0131d\u0131r.<\/p>\n Her ne kadar islami hareket, fa\u015fizm ile ayn\u0131 toplumsal tabana sahip olsa da (T\u00fcrkiye\u2019de yayg\u0131n bo\u015f inan\u0131n aksine) islami hareket, bir \u00e7e\u015fit fa\u015fizm de\u011fildir; tarihte ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck burjuva radikalizmi\u201dnin (Arjantin\u2019deki peronizm, M\u0131s\u0131r\u2019daki nas\u0131rizm ve hatta T\u00fcrkiye\u2019deki kemalizme kadar) fa\u015fizmden farkl\u0131 bir t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Fa\u015fist hareket, burjuvazinin i\u00e7inden \u00e7\u0131kamad\u0131\u011f\u0131 derin bir krizle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 durumlarda k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvaziyi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na kar\u015f\u0131 bir sopa olarak kullanmas\u0131d\u0131r. Bu anlam\u0131yla fa\u015fizm, kapitalizmin sopal\u0131 savunusudur. \u0130slami hareket ise i\u00e7inde antikapitalist \u00f6\u011feler ve sloganlar da bar\u0131nd\u0131ran, \u00e7eli\u015fkili bir harekettir. \u0130slami hareket, fa\u015fizmin aksine do\u011frudan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketini ve \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yok etme temelli bir ideoloji olmamas\u0131d\u0131r. Sermayenin sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in burjuvazi ad\u0131na kendini feda etmez. Fa\u015fist hareketlerin neredeyse hi\u00e7 tercih etmedi\u011fi \u015fekilde devletle do\u011frudan silahl\u0131 m\u00fccadeleye girebilir. Emperyalizmin do\u011frudan ajanlar\u0131 olmak yerine, anti emperyalist sloganlar\u0131 benimseyerek kapitalizmin \u00e7\u0131karlar\u0131na zarar vermekten ka\u00e7\u0131nmaz. Elbette k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin bir b\u00fct\u00fcn olarak \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunma ve ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket edebilme yetene\u011finin olmamas\u0131, nihayetinde iktidara geldi\u011finde veya g\u00fc\u00e7lendi\u011finde islami harekete de kapitalizmi i\u015fletmekten ve g\u00fc\u00e7lendirmekten ba\u015fka se\u00e7enek tan\u0131maz.<\/p>\n \u0130slami hareketlerin y\u00fckselmesi t\u00fcm d\u00fcnyada, ama \u00f6zellikle Ortado\u011fu\u2019da sol a\u00e7\u0131s\u0131ndan kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na neden oldu. Sol birbirinden farkl\u0131 tarzlarda geli\u015fen bu hareketleri anlamak i\u00e7in yerel k\u00fc\u00e7\u00fck gruplar\u0131 de\u011ferlendirmek yerine b\u00fct\u00fcn olarak s\u0131n\u0131fsal temeline bakmay\u0131 ihmal ederek iki z\u0131t yakla\u015f\u0131m geli\u015ftirdi.<\/p>\n Birincisi islamc\u0131l\u0131\u011f\u0131 gericilik yani fa\u015fist bir hareket olarak yorumlayan anlay\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ran Devrimi\u2019nden sonra \u00fclkedeki sol, Humeyni rejimini fa\u015fist olarak tan\u0131mlad\u0131 ve bu teoriden yola \u00e7\u0131karak devrim \u00f6ncesinde Humeyni\u2019nin gerici politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 liberal burjuvazi ile ittifak yapmam\u0131\u015f olmay\u0131 hata olarak kabul etti.<\/p>\n \u0130kincisi ise bunun tersine islamc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ezilenlerin anti-emperyalist bir hareketi olarak g\u00f6ren yakla\u015f\u0131md\u0131r. \u0130ran Devrimi\u2019nin hemen arifesinde \u0130ran solunun bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc bu yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsemi\u015f ve neredeyse Humeyni hareketine ko\u015fulsuz destek vermi\u015flerdi.<\/p>\n Bu iki yakla\u015f\u0131m\u0131n da hatal\u0131 oldu\u011fu Chris Harman\u2019\u0131n makalesinde net olarak ortaya koyulmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de de Refah-Yol h\u00fck\u00fcmeti ile ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7te ayn\u0131 hatal\u0131 yakla\u015f\u0131mlar belirmi\u015f ve kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 sol aras\u0131nda hatal\u0131 analizlere ve yanl\u0131\u015f stratejilere yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle T\u00fcrkiye\u2019de Refah Partisi ile y\u0131ld\u0131z\u0131 parlayan islami hareket, devamc\u0131s\u0131 AKP ile uzun d\u00f6nem iktidarda kalmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 d\u00f6nem sol hareketler i\u00e7in ise birka\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck varl\u0131k g\u00f6sterebilme denemeleri d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131z bir d\u00f6nem olmu\u015ftur. \u0130slami hareketlere kar\u015f\u0131 alternatif g\u00fc\u00e7ler yaratabilmenin ko\u015fulu bu hareketlerin do\u011fru s\u0131n\u0131fsal analizinden ge\u00e7mektedir.<\/p>\n Harman\u2019\u0131n bro\u015f\u00fcr\u00fc her ne kadar 1990\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f olsa da temelinde islami hareketin \u00e7eli\u015fkili s\u0131n\u0131fsal pozisyonunu ortaya sermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiyesi ve Ortado\u011fusunu anlamak i\u00e7in hala bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n Didem G\u00f6\u00e7er<\/em><\/p>\n <\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131da Harman’\u0131n makalesinin \u00f6ns\u00f6z\u00fcn\u00fc ve makalenin tamam\u0131n\u0131n PDF dosya linkini bulabilirsiniz:<\/p>\n <\/p>\n “\u0130slami fundemantalizm”, “politik \u0130slam”, “\u0130slami hareket”; bu tan\u0131m\u00adlamalar 11 Eyl\u00fcl 2001’de DT\u00d6’n\u00fcn bir intihar sald\u0131r\u0131s\u0131yla yok edilmesi ve G.W. Bush’un Afganistan’\u0131n bombalanmas\u0131yla ba\u015flayan “ter\u00f6rizme kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131” ba\u015flatmas\u0131ndan bu yana ayn\u0131 olguyu tarif etmek \u00fczere kullan\u0131lan ve b\u00fcy\u00fck ilgi oda\u011f\u0131 oldular.<\/p>\n Y\u00fczlerce gazete, dergi ve kitapta konu hakk\u0131nda milyonlarca s\u00f6z yaz\u0131ld\u0131.<\/p>\n Ne var ki bu s\u00f6zlerin \u00e7ok az\u0131 konuya a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmede faydal\u0131 oldu. D\u00fcnya n\u00fcfusunun neredeyse be\u015fte birinin mensup oldu\u011fu din olarak \u0130slam ile s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da taraftar\u0131 olan politik gruplar\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131 aras\u0131nda yayg\u0131n bir kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusu. Nas\u0131l ki Katoliklik bat\u0131 Avrupa sosyal demokrat partileri veya Protestanl\u0131k Ian Paisley’nin partisi ile \u00f6zde\u015fle\u015ftirilemeyecekse din olarak \u0130slam da \u0130slami politik gruplarla ayn\u0131 kefeye koyulamaz.<\/p>\n Konu hakk\u0131ndaki tart\u0131\u015fmalar genellikle politik gruplar\u0131n “fanatikler”, “deliler” ve “deli mollalar” taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fi ve bunlar\u0131n da “\u015feytani” oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde. Yine tart\u0131\u015fmalarda “fa\u015fist” kelimesi s\u0131k\u00e7a kullan\u0131l\u0131yor. Bu durum, Bush’un Cumhuriyet\u00e7i sa\u011f\u0131, ABD Kongresi’ndeki Demokratik Parti ile Avrupa’n\u0131n sosyal demokrat partileri “medeniyeti savunmak i\u00e7in” sava\u015fta birle\u015fmelerinin bahanesi oldu.<\/p>\n Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc destekleyenler sadece h\u00fck\u00fcmetler de\u011fil. Sol muhalifler bile benzeri g\u00f6r\u00fc\u015fler savunuyor. “Fa\u015fist” tan\u0131mlamas\u0131 ABD’nin daha \u00f6nceki askeri maceralar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan Christopher Hitchens’\u0131n, Afganistan’da \u00e7ocuklar\u0131n bombalar\u0131n\u0131n alt\u0131nda g\u00f6m\u00fclmesini mazur g\u00f6stermesine zemin haz\u0131rlad\u0131. Ancak kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 Hitchens’\u0131n gezdi\u011fi New York salon\u00adlar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6tesine ge\u00e7iyor.<\/p>\n Sol veya liberal yay\u0131nlara bir g\u00f6z at\u0131nca \u0130slam’\u0131n barbarl\u0131\u011f\u0131 ve mant\u0131k- sizli\u011fi ile \u0130slam’a dayan politik gruplar\u0131n “Orta\u00e7a\u011f fa\u015fizmi”nden bahsedildi\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00d6rne\u011fin k\u00fcreselle\u015fmenin yaratt\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131ma kar\u015f\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f bir aktivist olan Susan George, \u0130slam’\u0131 k\u00fcresel kapitalizmden daha tehlikeli bulmaktad\u0131r; George, d\u00fcnyay\u0131 ele ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015fan mega- lomanyaklar\u0131n y\u00f6netti\u011fi “fa\u015fist fundemantalistler”den bahsediyor. B\u00f6ylesi bir yakla\u015f\u0131mla G.W. Bush’un Afganistan’a sald\u0131r\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u00admak konusunda kafas\u0131n\u0131n kar\u0131\u015f\u0131k oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n Hakaretlerle dolu bir dil, b\u00fcy\u00fck bir politik olguyla ba\u015f etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman uygun de\u011fildir. Kullan\u0131lan kelimeler bir a\u00e7\u0131klamada bulunmak zorundad\u0131r.<\/p>\n Bir olguyu anlamak illa onu desteklemek anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maz. Bir insan\u0131n neden kanser oldu\u011funu anlamak onun \u00e7ekti\u011fi ac\u0131y\u0131 ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc mazur g\u00f6rmek anlam\u0131na gelmez. Arap yar\u0131madas\u0131ndan bir grup gencin kendi\u00adleriyle birlikte 3.000 ki\u015fiyi neden \u00f6ld\u00fcrd\u00fcklerini anlamak onlar\u0131 destekle\u00admek anlam\u0131na gelmez. M\u00fcsl\u00fcman erkeklerin, kad\u0131nlar\u0131 neden t\u00fcrban tak\u00admaya zorlad\u0131klar\u0131 ve M\u00fcsl\u00fcman kad\u0131nlar\u0131n da neden bunu destekledik\u00adlerini anlamak, kad\u0131n\u0131n kurtulu\u015fu m\u00fccadelesinden vazge\u00e7mek anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n Bu bro\u015f\u00fcr International Socialism (Uluslararas\u0131 Sosyalizm) dergisinde 1994’te ilk kez yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131nda bu olguyu anlamam\u0131za katk\u0131 sa\u011flamay\u0131 hedefliyordu. Bro\u015f\u00fcr\u00fcn temel tart\u0131\u015fmalar\u0131 11 Eyl\u00fcl sonras\u0131 ve “ter\u00f6rizme kar\u015f\u0131 sava\u015f”\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir ortamda daha da \u00f6nemli bir hale geldi.<\/p>\n \u0130slami hareket, K. Afrika’dan Bengal k\u0131y\u0131lar\u0131na kadar uzanan b\u00f6lgede ya\u015fayan y\u00fcz milyonlarca insan\u0131n hayat\u0131 \u00fczerinde emperyalizmin etkileri\u00adni g\u00f6rmeden anla\u015f\u0131lamaz. Bengal’in 1757’de Britanya taraf\u0131ndan fethiyle M\u0131s\u0131r’\u0131n 1798’de Napolyon taraf\u0131ndan i\u015fgalinden bu yana bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7ler askeri g\u00fc\u00e7lerini kullanarak b\u00f6lgeye egemenliklerini dayatt\u0131lar. Son derece kanl\u0131 sonu\u00e7lar yaratan askeri i\u015fgaller o zamandan bu yana s\u00fcrmektedir.<\/p>\n Sava\u015f ve i\u015fgalin sonu\u00e7lar\u0131 devam ediyor. Irak’a uygulanan yapt\u0131r\u0131mlar nedeniyle 500 binden fazla \u00e7ocuk \u00f6ld\u00fc. Arap yar\u0131madas\u0131n\u0131n petrol zenginli\u011finin neredeyse hepsi bat\u0131l\u0131 \u00c7U\u015elar\u0131n elinde. Bu \u015firketler zengin\u00adli\u011fin k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 dar bir yerel elitle payla\u015f\u0131yor, ama toplumun \u00e7o\u011fu yoksulluk i\u00e7inde ya\u015f\u0131yor. \u0130MF ve DB, M\u0131s\u0131r ve Cezayir gibi \u00fclkelerde h\u00e2l\u00e2 ekonomik programlar\u0131n\u0131 dikte ediyor. Hepsinin \u00f6tesinde Britanya deste\u011fiyle kurulan \u0130srail devleti, Filistin halk\u0131 \u00fczerinde bir diktat\u00f6rl\u00fck olu\u015fturdu ve s\u00fcrekli insanlar\u0131n evlerine ve topraklar\u0131na el koyuyor.<\/p>\n Bat\u0131 emperyalizminin elinden ac\u0131 \u00e7eken tek b\u00f6lge Ortado\u011fu de\u011fil. Sahara-alt\u0131 Afrika, Orta Amerika ve G\u00fcneydo\u011fu Asya benzeri sorunlar ya\u015f\u0131yor. Ne var ki Ortado\u011fu’nun halk\u0131 ve egemenleri bin y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcreden beri M\u00fcsl\u00fcman inan\u00e7 ve ortak bir k\u00fclt\u00fcrel mirasa sahip olduklar\u0131 i\u00e7in geli\u015fmeleri emperyalist ya\u011fmac\u0131l\u0131k yerine bir Hristiyanl\u0131k- M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 olarak g\u00f6stermek m\u00fcmk\u00fcn oldu.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla \u0130slami hareket emperyalist y\u0131k\u0131ma kar\u015f\u0131 bir tepkidir. Ancak bu tepki emperyalizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele i\u00e7in \u00f6ne at\u0131lmak yerine kapitalizm \u00f6ncesi s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumun en gerici y\u00f6nlerini kucaklayan bir hal alabiliyor.<\/p>\n \u0130slam’\u0131n i\u00e7indeki b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar \u0130slami hareketin dini dili ve muhal\u00adiflerini \u015feytanla\u015ft\u0131rma politikalar\u0131 taraf\u0131ndan perdeleniyor. G\u00fcney L\u00fcbnan’daki \u0130srail i\u015fgaline kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleden y\u00fckselen bir \u0130slami \u00f6rg\u00fctlenme Pakistan’da askeri istihbarat ile onlarca y\u0131l \u00e7al\u0131\u015fan bir ba\u015fka \u00f6rg\u00fctlenmeden \u00e7ok farkl\u0131 bir politik rol oynar.<\/p>\n 1980’lerde ve 90’larda \u0130slami hareketin y\u00fckseli\u015finin nedenleri de genellikle \u00fcst\u00fc \u00f6rt\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnyadaki orta s\u0131n\u0131f, k\u00f6y\u00fc ve i\u015f\u00e7iler a\u00e7\u0131s\u0131ndan emperyalizme alternatif olarak eskiden ulusalc\u0131l\u0131\u011fa ve SSCB etkisindeki kom\u00fcnizm olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Ancak 1980’lere gelindi\u011finde ulusalc\u0131 y\u00f6netimler, d\u00fcnya sistemiyle \u00e7o\u011funlukla uzla\u015ft\u0131. Sovyetler Birli\u011fi de y\u0131k\u0131ld\u0131. \u0130slami hareket bat\u0131n\u0131n \u0130slam’a uzak de\u011ferlerini kucaklayan, yolsuz yerel y\u00f6ne\u00adtimleri su\u00e7layarak yanl\u0131\u015f giden \u015feyler i\u00e7in bir a\u00e7\u0131klama olu\u015fturdu ve poli\u00adtik arenada olu\u015fan bo\u015flu\u011fu doldurmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Daha ya\u015fl\u0131 ve muhafaza\u00adk\u00e2r sosyal gruplar, y\u00f6netimleri reforme etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken halk \u00fczerine de daha s\u0131k\u0131 davran\u0131\u015f kodlar\u0131 dayatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Daha gen\u00e7 ve radikal unsurlar ise devlete ve onlar\u0131 destekleyen emperyalist g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 sava\u015f bayra\u011f\u0131 a\u00e7t\u0131lar.<\/p>\n Bu \u00e7al\u0131\u015fmada tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u00fczere radikal gruplar \u00e7o\u011funlukla ba\u015far\u0131s\u0131z oldu. M\u00fccadele ettikleri devleti y\u0131kamad\u0131lar. Makale yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Cezayir’de F\u0130S, d\u00fczenle uzla\u015ft\u0131; Sudan \u0130slami hareketinin lideri Turabi hapsedildi, M\u0131s\u0131r’daki \u0130slami gruplar da devlet taraf\u0131ndan bast\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n 11 Eyl\u00fcl sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi iddia edilen El-Kaide, bu yenilgi\u00adlerin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. El-Kaide, bask\u0131 sonucu s\u00fcrg\u00fcn edilen k\u00fc\u00e7\u00fck gruplar\u0131n bir koalisyonudur. Bin Ladin, milyoner olarak sahip oldu\u011fu kaynaklar ve uluslararas\u0131 d\u00fczeyde bu gruplar\u0131 toparlama enerjisi g\u00f6steren ve bunlara Afganistan’da bir co\u011frafi \u00fcs yaratan birisi olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n DTM’ye yap\u0131lan sald\u0131r\u0131 on y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre ya\u015fanan yenilginin do\u011fal bir sonucudur. G\u00fcc\u00fcn de\u011fil \u00e7aresizli\u011fin bir g\u00f6stergesiydi. ABD’nin Vietnam, Libya, Panama, Irak, S\u0131rbistan ve Afganistan gibi \u00fclkeleri hedef ald\u0131\u011f\u0131 zaman kulland\u0131\u011f\u0131 korkun\u00e7 y\u00f6ntemleri taklit etme \u00e7abas\u0131yd\u0131. Sivil \u00f6l\u00fcmler bu nedenle \u00e7ok y\u00fcksek oldu. Ne var ki bu, ABD’nin g\u00fcc\u00fcn\u00fc azal\u00adtan bir etki yaratmad\u0131. ABD bu sald\u0131r\u0131y\u0131 bahane ederek d\u00fcnyan\u0131n en yok\u00adsul \u00fclkelerinden birisini bombalad\u0131 ve b\u00f6ylece ekonomik veya stratejik hedeflerine engel olmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 cezaland\u0131rma kapasitesini g\u00f6sterdi.<\/p>\n Bir\u00e7ok \u00fclkede sava\u015fa kar\u015f\u0131 \u00f6nemli m\u00fccadeleler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Fakat ba\u015fka bir dizi yerde sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 hareketin in\u015fas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmesi gerekenler, \u0130slami hareketi anlayamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in fel\u00e7 oldular. Susan George’un yapt\u0131\u011f\u0131 gibi \u0130slami hareketi emperyalizmden daha b\u00fcy\u00fck bir sorun olarak g\u00f6rd\u00fcler. Bu dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fck ABD kapitalizminin kendi g\u00fcc\u00fcn\u00fc Pentagon ve NATO veya \u0130MF ve DT\u00d6 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla d\u00fcnyan\u0131n yok\u00adsullar\u0131na dayatmas\u0131na istemeyerek de olsa katk\u0131 sundu. Ayn\u0131 \u015fekilde \u0130sla- mi hareketin, uluslararas\u0131 d\u00fczeyde solun b\u00f6lge haklar\u0131n\u0131n emperyalizm ve yerel diktat\u00f6rlerden \u00e7ekti\u011fi ac\u0131larla ilgilenmedi\u011fini tart\u0131\u015fma f\u0131rsat\u0131 da sundu. Bat\u0131da ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnyada sosyalistlerin, sendikac\u0131lar\u0131n ve bir\u00e7ok farkl\u0131 kesimlerin sava\u015fa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131n televizyon g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri \u0130slami hareketin H\u0131ristiyanlar\u0131n Ha\u00e7l\u0131 Seferi y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc iddias\u0131n\u0131 zay\u0131flat\u0131r. \u0130sla\u00admi hareketi ortaya \u00e7\u0131karan memnuniyetsizlik varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. \u00c7are\u00adsizlik 11 Eyl\u00fcl t\u00fcr\u00fc sald\u0131r\u0131lar\u0131n tekrarlanmas\u0131na da yol a\u00e7abilir. Emperyalizm de bu sald\u0131r\u0131lar\u0131 kendi g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rmak i\u00e7in bahane olarak kullanacakt\u0131r.<\/p>\n Bu k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc ancak solun d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve bask\u0131lara kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleye liderlik edebilece\u011fini kan\u0131tlamas\u0131yla k\u0131r\u0131labilir. Ancak sol, as\u0131l d\u00fc\u015fman\u0131n kim oldu\u011fu ve \u0130slami hareket sorununun bununla ili\u015fk\u00adisinin ne oldu\u011fu konusunda net olmadan bunu ger\u00e7ekle\u015ftiremez.<\/p>\n Bro\u015f\u00fcr 1994’te yaz\u0131ld\u0131. G\u00fcncel dille yaz\u0131lan baz\u0131 \u015feyler art\u0131k ge\u00e7mi\u015fte kald\u0131. Ancak temel tart\u0131\u015fma makalenin yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnk\u00fc kadar \u00f6nemlidir.<\/p>\n Chris Harman<\/strong>; Londra; 2002<\/em><\/p>\n![\"Iran](\"http:\/\/marx-21.net\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/iran79_web.jpg\")
<\/a><\/p>\n\u00d6ns\u00f6z<\/h2>\n
Makalenin tamam\u0131<\/strong><\/em><\/a><\/h6>\n