{"id":527,"date":"2014-06-19T18:47:56","date_gmt":"2014-06-19T15:47:56","guid":{"rendered":"http:\/\/marx-21.net\/?p=527"},"modified":"2014-06-19T19:47:24","modified_gmt":"2014-06-19T16:47:24","slug":"rusyada-devlet-kapitalizmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marx-21.net\/?p=527","title":{"rendered":"Rusya’da Devlet Kapitalizmi"},"content":{"rendered":"

\u00c7al\u0131\u015fma kamplar\u0131n\u0131 yaratan, kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc ve bask\u0131y\u0131 en ileri boyutlar\u0131na kadar devam ettiren bir sistem; s\u0131rf “k\u0131z\u0131l bayrak”l\u0131 simgeler ta\u015f\u0131yor diye sosyalist olarak kabul edilemez.<\/p>\n

\"rus-dev-kap_web\"<\/a>Sovyetler Birli\u011fi ve Do\u011fu Bloku y\u0131k\u0131lal\u0131 neredeyse \u00e7eyrek y\u00fczy\u0131l oldu. O g\u00fcnden bug\u00fcne d\u00fcnya de\u011fi\u015fti, ama Sovyet Rusyas\u0131 ve stalinizmin do\u011fas\u0131 \u00fczerine y\u00fcr\u00fct\u00fclen tart\u0131\u015fmalar neredeyse her d\u00f6neme\u00e7te kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor: \u0130ster d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki ekonomik kriz ortam\u0131 veya Ortado\u011fu’nun i\u00e7inde bulundu\u011fu durum olsun, isterse k\u00fc\u00e7\u00fck bir direni\u015f veya grev olsun.<\/p>\n

Kapitalist sistemin savunucular\u0131 Berlin Duvar\u0131’n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra “tarihin sonu”nu ilan etmi\u015flerdi. Onlara g\u00f6re “kom\u00fcnizm” y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ve kapitalizm ve “serbest piyasa” galip gelmi\u015fti. Bu arg\u00fcman i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7 de g\u00fcll\u00fck g\u00fclistanl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sorunlar\u0131n \u00e7o\u011fununun kayna\u011f\u0131n\u0131n bu “zengin sever” sistem oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen pek \u00e7ok ki\u015fiyi etkiledi ve etkilemeye devam ediyor.<\/p>\n

Tony Cliff ta 1948 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 Stalinist Rusya’n\u0131n Do\u011fas\u0131<\/em> ismini ta\u015f\u0131yan ve bu kitab\u0131n da temelini olu\u015fturan kitap\u00e7\u0131kla birlikte ba\u015fka bir pencere a\u00e7t\u0131. Stalinist Rusya’y\u0131 ve Do\u011fu Bloku \u00fclkelerini marksist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla ele ald\u0131 ve ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7 \u015fu: “SSCB d\u00f6rt yalandan olu\u015fur: Sovyet, Sosyalist, Cumhuriyetler, Birli\u011fi<\/em>”<\/p>\n

\u00a0<\/span><\/strong>Kitab\u0131 buradan indirip okuyabilirsiniz<\/span><\/a><\/span><\/strong><\/em><\/h5>\n

 <\/p>\n

\n
T\u00dcRK\u00c7E BASIMA \u00d6NS\u00d6Z<\/h5>\n

Sovyetler Birli\u011fi ve Do\u011fu Avrupa \u00fclkelerinde olaylar \u00f6ylesine h\u0131zl\u0131 geli\u015fmekte ki, bu olaylar\u0131 \u00f6zetleyip belgelemeye \u00e7al\u0131\u015fmak \u00f6ns\u00f6z\u00fcn daha matbaaya varmadan bayatlamas\u0131 demek olur. Bunun yerine, ben 1948 y\u0131l\u0131nda geli\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m b\u00fcrokratik devlet kapitalizmi te\u00adorisinin bug\u00fcnk\u00fc ge\u00e7erlili\u011fi \u00fczerine birka\u00e7 s\u00f6z s\u00f6ylemekle yeti\u00adnece\u011fim.<\/p>\n

Sovyetler Birli\u011fi hakk\u0131nda d\u00fcnyada \u015fu veya bu \u00f6l\u00e7\u00fcde yayg\u0131n olarak kabul g\u00f6ren teorileri \u00fc\u00e7e ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn: geleneksel Tro\u00e7kist hare\u00adketin “dejenere” veya “yozla\u015fm\u0131\u015f” i\u015f\u00e7i devleti teorisi; \u00e7e\u015fitli “kapi\u00adtalizm sonras\u0131 toplum” teorileri; ve tabii, Sovyetler Birli\u011fi’nin sosya\u00adlist oldu\u011fu do\u011frultusundaki teoriler.<\/p>\n

Bunlardan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00fczerinde uzun boylu durmaya gerek yok. Art\u0131k Sovyetler Birli\u011fi’ndeki egemen s\u0131n\u0131f ve d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131ndaki Kom\u00fcnist Partileri bile bu iddiay\u0131 ciddiyetle savunmuyorlar. Nas\u0131l savunabilirler ki! \u00c7avu\u015fesku gibi bir lider hangi sosyalizm anlay\u0131\u015f\u0131na s\u0131\u011fd\u0131r\u0131labilir? Sekuritat gibi bir polis te\u015fkilat\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidar\u0131 ile nas\u0131l ba\u011fda\u015ft\u0131nlabilir? Sosyalizmin in\u015fas\u0131n\u0131n yetmi\u015finci y\u0131l\u0131nda az\u0131l\u0131 bir miliyet\u00e7ili\u011fin h\u00e2l\u00e2 ya\u015f\u0131yor olmas\u0131 nas\u0131l izah edilebilir? Onbinlerce vas\u0131fl\u0131 sanayi i\u015f\u00e7isinin ilk f\u0131rsatta sosyalist bir \u00fclkeden kapitalist bir \u00fclkeye ak\u0131n etmesi nas\u0131l anla\u015f\u0131labilir?<\/p>\n

Uluslararas\u0131 resmi kom\u00fcnist hareket, bu geli\u015fmeleri kendi teorik \u00e7er\u00e7evesi ba\u011flam\u0131nda a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131 gibi, \u00fcstelik karamsarl\u0131\u011fa kap\u0131l\u00adm\u0131\u015f ve demoralize olmu\u015ftur. Marksizm’in \u00f6z\u00fcn\u00fc ony\u0131llar \u00f6nce terket-mi\u015f olan bu hareket, art\u0131k s\u00f6z\u00fcn\u00fc de terketmektedir. Romanya’y\u0131 sos\u00adyalist olarak g\u00f6rm\u00fc\u015f olan bir hareket i\u00e7in bu ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Romanya sosyalist idi ise, sosyalizm ger\u00e7ekten de insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulu\u015fu i\u00e7in bir anlam ifade edemez. Resmi kom\u00fcnist \u00fclkeler de a\u00e7\u0131k\u00e7a sosyal demok\u00adrat partiler olma \u00e7abas\u0131 i\u00e7ine girmi\u015flerdir.<\/p>\n<\/div>\n

Geleneksel Tro\u00e7kist hareketin “dejenere i\u015f\u00e7i devleti” teorisi de Sov\u00adyetler Birli\u011fi’ndeki geli\u015fmeleri a\u00e7\u0131klayabilmekten ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde uzakt\u0131r. Sovyetler’in sosyalist oldu\u011funu savunan teoriler gibi, i\u015f\u00e7i devleti teo\u00adrisi de Sovyetler Birli\u011fi ekonomisinin kapitalizmden \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu, krizlerden muaf olarak kesintisiz ve h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde b\u00fcy\u00fcyece\u011fini sa\u00advunur. \u00d6rne\u011fin, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal’in teorisyenlerinden Ernest Mandel 1956 y\u0131l\u0131nda \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131r: “Sovyetler Birli\u011fi bir plandan di\u011ferine, bir ony\u0131ldan di\u011ferine, ge\u00e7mi\u015fin geli\u015fmeleri gelece\u011fin olanak\u00adlar\u0131n\u0131 k\u00f6steklemeden, \u015fu veya bu \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fczenli bir ekonomik b\u00fcy\u00fcme temposu tutturmaktad\u0131r.” (Quatr\u00eeeme International, <\/i>14, 1-3) Mandel, 1978 tarihli kitab\u0131nda da Do\u011fu Avrupa \u00fclkelerinin ekonomik b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131n bu \u00fclkelerin “kapitalist olmayan niteli\u011finin” ve kapitalist pi\u00adyasa ekonomisi kar\u015f\u0131s\u0131ndaki “nitel \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc” kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131\u00adyordu. Ayn\u0131 kitapta, bu \u00fclkelerin ekonomilerinin “durgunluklardan ve b\u00fcy\u00fck ekonomik dalgalanmalardan, i\u015fsizlikten ka\u00e7\u0131nabilme yetene\u00ad\u011fini” anlat\u0131yordu (La Crise, <\/i>1978, s. 161-5). Dejenere i\u015f\u00e7i devleti teo\u00adrisi Sovyetler Birli\u011fi ekonomisinin 1970’lerin son y\u0131llar\u0131nda i\u00e7ine gir\u00addi\u011fi derin ekonomik krizi a\u00e7\u0131klayamayaca\u011f\u0131 gibi, krizin niye o d\u00f6\u00ad<\/i>nemde <\/i>ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da izah edemez.<\/p>\n

Mandel \u015fimdi “t\u00fcm Sovyet ekonomisinin herhangi bir ekonomik mant\u0131ktan” yoksun oldu\u011funu, \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00fcrokrasinin “maddi ayr\u0131cal\u0131kla\u00adr\u0131n\u0131 ekonomik sistemin tutarl\u0131 geli\u015fmesi (yani yeniden \u00fcretimi) \u00fcze\u00adrine oturtamad\u0131\u011f\u0131n\u0131” savunmaktad\u0131r (Beyond Perestroika, <\/i>1989, s. 34). Herhangi bir ekonomik mant\u0131ktan yoksun bir toplumdaki geli\u015fmeleri izah edebilmek, \u00f6ng\u00f6rebilmek ve dolay\u0131s\u0131yla da s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine bu do\u011frultuda m\u00fcdahale etmek elbette ki m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

Sovyetler Birli\u011fi’nin “kapitalizm sonras\u0131” bir toplum oldu\u011funu sa\u00advunan teorilerin taraftarlar\u0131, ister Mandel olsun, ister Bruno Rizzi, Hil-lel Ticktin, Rudolf Bahro veya Boris Kagarlitski olsun, 1970’lere kadar Sovyetler’in kesintisiz geli\u015fmesini vurgularken, \u015fimdi bu sistemin dura\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131, ekonomik mant\u0131ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, ziyank\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamak\u00adtad\u0131rlar. Oysa, CIA verilerine g\u00f6re bile, Do\u011fu Blo\u011fu’nun en geri iki \u00fclkesi olan Bulgaristan ve Romanya’da b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131 1948-68 d\u00f6neminde y\u0131lda ortalama %6 ve %7 olmu\u015ftur. Sovyetler Birli\u011fi eko\u00adnomisi 1970’li y\u0131llarda bile, Bat\u0131 Avrupa ekonomilerinden geri kal\u00admayarak y\u0131lda ortalama %2.6 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunu “ekonomik mant\u0131ks\u0131zl\u0131k” \u00e7er\u00e7evesinde izah etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

Sovyetler Birli\u011fi’ndeki geli\u015fmelere \u0131\u015f\u0131k tutacak bir teorinin, hem Sovyet ekonomisinin 1970’li y\u0131llar\u0131n sonuna kadar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 h\u0131zl\u0131 \u00a0geli\u015fmeyi, hem de bu y\u0131llarda i\u00e7ine girdi\u011fi derin ekonomik krizi a\u00e7\u0131k\u00adlayabilmesi gereklidir. Devlet kapitalizmi teorisi Sovyet ekonomisinin hem h\u0131zl\u0131 geli\u015fmesini hem krizini tutarl\u0131 bir \u015fekilde anlayabilmemiz i\u00e7in gerekli \u00e7er\u00e7eveyi sunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Devlet kapitalizmi teorisinin siyasi <\/i>i\u015flevi ise kan\u0131mca daha da \u00f6nemli. Stalinizm’in can \u00e7eki\u015fmesi ile birlikte, 60 y\u0131ld\u0131r Marksizm’i Stalinist bir mercekten yorumlayan d\u00fcnya sosyalist hareketi allak bul\u00adlak olmu\u015ftur. “Marksizm \u00f6ld\u00fc” nidalar\u0131 burjuvazinin s\u00f6zc\u00fcleri kadar Kom\u00fcnist Partileri taraf\u0131ndan da hayk\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Sosyalizmin “tarih\u00adsel bir yan\u0131lg\u0131” oldu\u011funu kapitalist bas\u0131n kadar Kom\u00fcnist Parti s\u00f6z\u00adc\u00fcleri de anlatmaktad\u0131r. Ger\u00e7ekten de, sosyalizmi bir b\u00fcrokrasinin ikti\u00addar\u0131 olarak g\u00f6renler i\u00e7in sosyalizm \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak, Stalinizm’in \u00f6lmesi sonucu, d\u00fcnya i\u015f\u00e7ilerinin h\u0131zla Marksizm ve Leninizm’in temel ilkelerine tekrar sahip \u00e7\u0131kacaklar\u0131n\u0131 bekleyemeyiz. Do\u011fu Avrupa’da yeni bir devrimler \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcjdelendi\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, d\u00fcnya i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 sosyalizmi \u00c7avu\u015fesku ile e\u015fitlemektedir.<\/p>\n

Bu durumda, t\u00fcm d\u00fcnyada sosyalistlere a\u011f\u0131r g\u00f6revler d\u00fc\u015fmektedir. Stalinizm’in sistematik bir \u015fekilde ele\u015ftirilmesi, 1917 Sovyet Devrimi’ni yenilgiye u\u011fratan kar\u015f\u0131 devrimin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla anlat\u0131lmas\u0131, Marksizm’in temel ilkelerinin tekrar tekrar vurgulanmas\u0131 gerekmekte\u00addir. Bu g\u00f6revi ba\u015far\u0131yla yerine getirmenin \u00f6n ko\u015fullar\u0131ndan biri ise, Sovyet Devrimi’ni, Stalinist kar\u015f\u0131 devrimi ve bunun sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 olan\u00adca netli\u011fi ile izah edebilmektir. Devlet kapitalizmi teorisi i\u015fte bunun arac\u0131d\u0131r. Bu teori arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Ekim Devrimi’nin bir proletarya devrimi oldu\u011funu, 1920’lerin ikinci yar\u0131s\u0131nda yenilgiye u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131\u00adn\u0131n iktidardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131larak yerine b\u00fcrokrasinin iktidar\u0131n\u0131n kurul\u00addu\u011funu izah etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Sosyalizmin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kendi eseri olaca\u011f\u0131n\u0131 savunmak isteyen sosyalistler i\u00e7in devlet kapitalizmi teorisi g\u00fc\u00e7l\u00fc bir silaht\u0131r.<\/p>\n

Tony Cliff<\/strong>, Mart 1990<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7al\u0131\u015fma kamplar\u0131n\u0131 yaratan, kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc ve bask\u0131y\u0131 en ileri boyutlar\u0131na kadar devam ettiren bir sistem; s\u0131rf “k\u0131z\u0131l bayrak”l\u0131 simgeler ta\u015f\u0131yor diye sosyalist olarak kabul edilemez.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":533,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[180],"tags":[15,286,287,288,220,17,291,10,49,283,285,214,50,284,185,43,25,133,16,26,12,8,290,7,6,13,289,14,11,19,213,21,28,22,292,211,9,24,176],"class_list":["post-527","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kutup","tag-15","tag-286","tag-287","tag-288","tag-berlin-duvari","tag-bolsevik","tag-burokratik-devlet-kapitalizmi","tag-cliff","tag-darbe","tag-dejenere-isci-devleti","tag-demir-perde","tag-devlet-kapitalizmi","tag-devrim","tag-dogu-bloku","tag-ekim-devrimi","tag-ekonomik-kriz","tag-enternasyonel","tag-isci-sinifi","tag-kizil-ordu","tag-komintern","tag-komunizm","tag-lenin","tag-macar-devrimi","tag-marksizm","tag-marx","tag-marx21","tag-prag-bahari","tag-rus-devrimi","tag-sosyalizm","tag-sovyet","tag-sscb","tag-stalin","tag-stalinist","tag-stalinizm","tag-swp","tag-tony-cliff","tag-trocki","tag-trockist","tag-troyka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/527","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=527"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/527\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":534,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/527\/revisions\/534"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/533"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=527"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=527"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=527"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}