{"id":34,"date":"2014-03-16T17:45:22","date_gmt":"2014-03-16T15:45:22","guid":{"rendered":"http:\/\/marx-21.net\/?p=34"},"modified":"2018-11-08T12:55:40","modified_gmt":"2018-11-08T09:55:40","slug":"trocki-1-cilt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marx-21.net\/?p=34","title":{"rendered":"Tro\u00e7ki Biyografisi 1. Cilt – Ekim’e Do\u011fru"},"content":{"rendered":"

Tony Cliff’in 1917 Rus Devrimi’nin ve\u00a0<\/span>Bol\u015fevik Parti’nin \u00f6nde gelen liderlerinden\u00a0Leon Tro\u00e7ki’nin ya\u015fam\u0131n\u0131 kaleme ald\u0131\u011f\u0131 4 ciltlik biyografinin ilk cildi T\u00fcrk\u00e7e’de..<\/span>
\n<\/span><\/p>\n

\"trotsky1_onkapak\"<\/a>Tro\u00e7ki’nin ya\u015fam\u0131 ironilerle dolu muhte\u015fem bir politik trajediyi and\u0131r\u0131r. Hen\u00fcz 26 ya\u015f\u0131ndayken 1905 Devrimi’yle birlikte kurulan Petrograd \u0130\u015f\u00e7i Sovyeti’nin (i\u015f\u00e7i meclisi) ba\u015fkan\u0131 olarak se\u00e7ilen, uluslararas\u0131 marksist literat\u00fcre “S\u00fcrekli Devrim” fikrini kazand\u0131ran, 1917 Ekim Ayaklanmas\u0131’n\u0131n ba\u015f \u00f6rg\u00fctleyicilerinden olan ve \u0130\u00e7 Sava\u015f d\u00f6neminde kar\u015f\u0131-devrimci Beyaz Ordu’ya kar\u015f\u0131 devrimi koruyan K\u0131z\u0131l Ordu’nun lideri olan Tro\u00e7ki, Lenin hayattayken hem yetkin bir lider hem de parlak bir yazar olarak tan\u0131n\u0131yordu. Bol\u015fevik Parti dendi\u011finde ilk akla gelen isimlerdendi.<\/p>\n

Bu tablo kar\u015f\u0131-devrimci stalinist b\u00fcrokrasinin kendisini k\u0131z\u0131l \u00f6rt\u00fc alt\u0131nda saklayarak Rus Devrimi’ni ve uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i m\u00fccadelesini bo\u011fmas\u0131yla ters y\u00fcz oldu. 1920’lerin ba\u015f\u0131nda “devrimci lider” diye bilinen Tro\u00e7ki, 1920’lerin sonuna gelindi\u011finde “fa\u015fist Alman ajan\u0131, kar\u015f\u0131-devrimci” olarak damgalanacak, devrimini korudu\u011fu Rusya’dan kovulacak ve sonunda da kendisini fa\u015fistlikle su\u00e7layan stalinist kli\u011fin bir adam\u0131 taraf\u0131ndan 1940’ta katledilecekti. \u00dcstelik onu “fa\u015fistlik”le su\u00e7layanlar 1939’da Hitler’le sald\u0131rmazl\u0131k pakt\u0131 imzalayanlarla ayn\u0131 ki\u015filerdi.<\/p>\n

Tro\u00e7ki’nin ya\u015fam\u0131, devrimci m\u00fccadelesi ve katledilmesi basit bir bireysel trajedi olsayd\u0131, Tro\u00e7ki bug\u00fcn unutulur gider; en iyi ihtimalle bir zamanlar ya\u015fam\u0131\u015f devrimcilerden birisi olarak hat\u0131rlan\u0131rd\u0131. Oysa onun b\u00fct\u00fcn hayat\u0131 uluslararas\u0131 devrimci i\u015f\u00e7i m\u00fccadelesine adanm\u0131\u015ft\u0131r. Onun hangi ko\u015fullarda Rus ve d\u00fcnya devriminin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve onun \u00f6nce s\u00fcrg\u00fcn edilmesine daha sonra ise katledilmesine yol a\u00e7an ko\u015fullar\u0131 anlamland\u0131rmak, bu kahrolas\u0131 kapitalizme alternatif arayan ama kom\u00fcnizm denince akl\u0131na bask\u0131c\u0131 Sovyet emperyalizmi gelen aktivistlerin (veya eskilerin tabiriyle “militanlar”\u0131n) m\u00fccadelesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7acakt\u0131r.<\/p>\n

Sosyalizm Stalin’in Rusyas\u0131, Mao’nun \u00c7in’i veya Pol Pot’un \u00f6l\u00fcm tarlalar\u0131 demek de\u011fildir. Bunu en iyi bilenlerden birisi Tro\u00e7ki idi.<\/p>\n

Elinizdeki kitap \u0130ngiliz devrimci ve \u0130ngiliz Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i Partisi (SWP) kurucusu Tony Cliff taraf\u0131ndan 1989’da kaleme al\u0131nan 4 ciltlik biyografinin ilk cildidir. Bu ciltte Cliff, “\u00f6\u011fretmeni” Tro\u00e7ki’nin 1917 Ekim Devrimi’ne kadar y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc politik m\u00fccadeleyi i\u015fledi. Bu ciltte Tro\u00e7ki’nin politik m\u00fccadeleye ilk at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131, Rus Sosyaldemokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin kurulu\u015funu, Bol\u015fevik-Men\u015fevik ayr\u0131m\u0131n\u0131n k\u00f6kenlerini ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131, 1905 Devrimi’ni ve onun kaybedili\u015fi sonras\u0131 ya\u015fanan bask\u0131 d\u00f6nemini, Tro\u00e7ki’nin “S\u00fcrekli Devrim Teorisi”ni, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131n\u0131 ve sonunda da 1917’nin \u00e7alkant\u0131l\u0131 ve bir o kadar da muhte\u015fem m\u00fccadelelerini bulacaks\u0131n\u0131z..<\/p>\n

NOT:<\/strong><\/span>\u00a0Kitab\u0131 internet \u00fczerinden indirimli olarak sat\u0131n alabilirsiniz:\u00a0https:\/\/urun.n11.com\/politika-ve-siyaset\/trocki-1-P295403116<\/a><\/strong><\/address>\n

 <\/p>\n

\u00d6ns\u00f6z<\/span><\/h1>\n

Leon Tro\u00e7ki’nin siyasal biyografisini yazan ki\u015finin ilk i\u015fi her \u015feyden \u00f6nce iki eski biyografiyi de\u011ferlendirmek olmal\u0131d\u0131r: Tro\u00e7ki’nin Hayat\u0131m<\/strong> adl\u0131 otobiyografisi ve Isaac Deutscher<\/em>‘in \u00fc\u00e7 ciltlik Tro\u00e7ki biyografisi. Ben iki biyografiyi de doyurucu bulmad\u0131\u00ad\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6ylemeliyim.<\/p>\n

Tro\u00e7ki’nin otobiyografisiyle ba\u015flayal\u0131m. Tro\u00e7ki’yi, Lenin’in if\u00adlah olmaz d\u00fc\u015fman\u0131 olarak g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fan Stalin’le hizip kavga\u00ads\u0131nda bir belge olarak yaz\u0131lan Hayat\u0131m<\/strong>, Tro\u00e7ki ve Lenin aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmser. \u00d6zellikle de Tro\u00e7ki’nin s\u00fcrekli devrim teori\u00adsi<\/em>ni \u00f6nemsemeyerek, Lenin’den ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlerde Tro\u00e7ki’nin muazzam katk\u0131lar\u0131na hak etti\u011fi de\u011feri vermez. Bu teori Marksist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00adceye e\u015fsiz bir katk\u0131yd\u0131. O s\u0131rada Lenin d\u00e2hil hi\u00e7 kimse Rusya’n\u0131n, d\u00fcnyada sosyalist devrimi yaparak proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kura\u00adcak ilk \u00fclke olaca\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrecek kadar ileri gitmi\u015f de\u011fildi. Di\u011fer t\u00fcm Marksistler sadece end\u00fcstriyel bak\u0131mdan ileri Bat\u0131 Avrupa’n\u0131n sosyalist devrim i\u00e7in olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131na; Rusya’n\u0131n \u00fclkeyi \u00c7arl\u0131ktan ve feodalizmin miras\u0131ndan kurtar\u0131p modern bir kapitalist \u00fclkeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek bir burjuva devrimine do\u011fru ilerledi\u011fine inan\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Ekim Ayaklanmas\u0131’n\u0131n ve K\u0131z\u0131l Ordu’nun \u00f6rg\u00fctleni\u015fine Tro\u00e7ki’nin yapt\u0131\u011f\u0131 katk\u0131lar da k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmi\u015ftir. Bir otobiyografide yazar\u0131n ken\u00addi katk\u0131s\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsemesi \u00e7ok s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131. Madalyonun \u00f6b\u00fcr y\u00fcz\u00fc, o\u00a0uzun 1903- 1917 d\u00f6neminde Lenin’in devrimci partinin niteli\u011fiyle ilgili fikirlerine muhalefeti s\u0131ras\u0131nda Tro\u00e7ki’nin hatalar\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsemi\u015f olmas\u0131 (Tro\u00e7ki, di\u011fer yaz\u0131lar\u0131nda parti konusunda kendi pozis\u00adyonunu ele\u015ftirirken kat\u0131 davran\u0131yordu).<\/p>\n

Ayr\u0131ca otobiyografi, Tro\u00e7ki’nin 1929 \u015eubat\u0131’nda Rusya’dan s\u00fcr\u00adg\u00fcn edilmesiyle sona erer. Tro\u00e7ki’nin siyasal faaliyetiyle ilgili \u00e7ok \u00f6nemli, muhtemelen en \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm tamamen atlanm\u0131\u015ft\u0131r. 25 Mart 1935’te Tro\u00e7ki g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne \u015funlar\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n

1917’de Petrograd’da olmasayd\u0131m – Lenin’in olmas\u0131 ve ko\u00admuta mevkiinde bulunmas\u0131 ko\u015fuluyla – Ekim Devrimi gene de ger\u00e7ekle\u015firdi. Petrograd’da ikimiz de olmasayd\u0131k, Ekim Devrimi diye bir \u015fey olmazd\u0131: Bol\u015fevik Parti liderli\u011fi dev\u00adrimin olmas\u0131n\u0131 engellerdi. Bundan hi\u00e7 ku\u015fku duymuyorum! Lenin Petrograd’da olmasayd\u0131, benim Bol\u015fevik liderlerin di\u00adreni\u015fini k\u0131rmay\u0131 ba\u015far\u0131p ba\u015faramayaca\u011f\u0131m \u015f\u00fcphe g\u00f6t\u00fcr\u00fcr… Tekrarlarsam, Lenin’in mevcudiyeti ko\u015fuluyla, Ekim Devrimi ne olursa olsun muzaffer olurdu….<\/p>\n

Bu y\u00fczden 1917-1921 d\u00f6neminde bile kendi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131n “ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131”ndan s\u00f6z edemem. Ama \u015fimdi benim \u00e7al\u0131\u015f\u00admalar\u0131m kelimenin tam anlam\u0131yla “ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz”. Bu iddiada en k\u00fc\u00e7\u00fck bir kibir bile yok. \u0130ki Enternasyonal’in \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, bu Enternasyonaller’in liderlerinin hi\u00e7birinin \u00e7\u00f6z\u00fcm bulabile\u00adcek donan\u0131ma sahip olmad\u0131\u011f\u0131 bir problem yaratm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eans\u0131\u00adm\u0131n d\u00f6nmesi, bu problemi \u00f6n\u00fcme \u00e7\u0131kararak beni onunla ba\u015fa \u00e7\u0131kacak \u00f6nemli bir deneyimle silahland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi yeni ku\u00ad\u015fa\u011f\u0131, \u0130kinci ve \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonal liderlerinin boylar\u0131n\u0131 a\u015fan devrimci y\u00f6ntemle silahland\u0131rma misyonunu benden ba\u015fka ger\u00e7ekle\u015ftirecek kimse yok.<\/p><\/blockquote>\n

Tro\u00e7ki, iktidardan uzak kald\u0131\u011f\u0131 1923-1940 y\u0131llar\u0131nda, \u00f6zellikle de s\u00fcrg\u00fcn edildikten sonra proleter devrimci strateji ve taktiklerin\u00a0geli\u015fmesine muazzam katk\u0131larda bulundu. Uzak bir T\u00fcrk adas\u0131nda, Frans\u0131z Alpleri’nde gizlendi\u011fi yerde, bir Norve\u00e7 k\u00f6y\u00fcnde ve sonun\u00adda Mexico City’nin varo\u015flar\u0131nda, Tro\u00e7ki’nin akl\u0131 fikri uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 m\u00fccadelesindeydi. \u00c7in’le ilgili yaz\u0131lar\u0131n\u0131 okuyan biri, yazar\u0131n \u015eanghay’da ya\u015fay\u0131p m\u00fccadele verdi\u011fi izlenimi edinebilir\u00addi. Almanya, Fransa, \u0130spanya ve \u0130ngiltere \u00fczerine yaz\u0131lar\u0131 da ayn\u0131 izlenimi yarat\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu \u00fclkelerdeki Tro\u00e7kist gruplar\u0131n tecr\u00fcbesiz gen\u00e7lerden olu\u015fan ufak ve \u00e7ok izole gruplar olmas\u0131 hep ba\u015f\u0131n\u0131 a\u011fr\u0131tm\u0131\u015ft\u0131. Tro\u00e7ki’nin b\u00fcy\u00fck dehas\u0131, canl\u0131, ger\u00e7ek\u00e7i hayal g\u00fcc\u00fc, muh\u00adte\u015fem geni\u015flikteki ufku, hayat\u0131n\u0131n bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc en zengin b\u00f6l\u00fcmle\u00adrinden biri haline getirmi\u015fti.<\/p>\n

En zor problemlerden biri, \u00e7ok daha ileri kapitalist d\u00fc\u015fmanlarca ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f geri bir \u00fclkedeki i\u015f\u00e7i devletinin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu eko\u00adnomik, siyasal ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fiklikler ve m\u00fccadeleler sorunuydu. Paris Kom\u00fcn\u00fc deneyimi \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc; \u015fimdi d\u00fcnya tarihinde ilk kez bir \u00fclkenin tamam\u0131nda i\u015f\u00e7i devleti kurulmu\u015ftu. Marksist teo\u00adri, pratikten do\u011far; insanl\u0131\u011f\u0131n ge\u00e7mi\u015f deneyimini genelle\u015ftirir. Tro\u00e7ki, devrimin yozla\u015fmas\u0131na ve Stalinist b\u00fcrokrasinin do\u011fu\u015funa kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli, amans\u0131z bir kavga verirken mecburen \u00e7ok az bir deneyime bel ba\u011flayabilirdi. Bu y\u00fczden de Stalinist rejimin gelecekteki geli\u015f\u00admesine dair tahminlerinin olaylar taraf\u0131ndan do\u011frulanmam\u0131\u015f olu\u015fu \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil. \u00d6zellikle yepyeni bir olguyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yaysak hi\u00e7bir tahmin tam do\u011fru \u00e7\u0131kmaz.<\/p>\n

Tro\u00e7ki’nin devrimci davaya ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, en trajik olaylar\u0131n testin\u00adden ba\u015far\u0131yla ge\u00e7mi\u015fti. Stalin’in zul\u00fcm ve iftiralar\u0131 tarihte daha \u00f6nce hi\u00e7 g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir \u015feydi. \u0130lk kar\u0131s\u0131 bir Stalinist \u00e7al\u0131\u015fma kamp\u0131na g\u00f6nderilmi\u015f, d\u00f6rt \u00e7ocu\u011fundan ikisi Stalinist ajanlarca \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f; biri, kocas\u0131 Stalin’in hapishanesinde \u00e7\u00fcr\u00fcrken veremden \u00f6lm\u00fc\u015f, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc intihar etmi\u015fti. Bildi\u011fimiz kadar\u0131yla yedi torunundan ancak biri \u00f6zg\u00fcr olarak ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n do\u011frudan etkisi y\u00f6n\u00fcnden, Tro\u00e7ki’nin iktidardan uzak y\u0131llar\u0131 olduk\u00e7a verimsiz ge\u00e7ti. Ama devrimci sosyalist hareke\u00adtin uzun vadeli tarihsel geli\u015fmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Marksist gelene\u011fin diri tutulmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bu b\u00f6l\u00fcm ya\u015famsal \u00f6nem ta\u015f\u0131yordu.<\/p>\n

Peki ya Deutscher’in Silahl\u0131 Sosyalist<\/strong>, Silahs\u0131z Sosyalist<\/strong> ve Kovulan Sosyalist<\/strong> adl\u0131 \u00fc\u00e7 ciltlik Tro\u00e7ki biyografisine ne demeli?<\/p>\n

Bu kitaplar y\u00fcksek standarda sahiptir. Deutscher’in canl\u0131 \u00fcslu\u00adbuyla birlikte k\u0131l\u0131 k\u0131rk yaran kaynak ve belgeleri tasnifi, yazd\u0131kla\u00adr\u0131na b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem y\u00fckler. Ne yaz\u0131k ki \u00fc\u00e7 cilde h\u00e2kim olan ruh, yazar\u0131n kahraman\u0131yla tam bir z\u0131tl\u0131k ta\u015f\u0131r. Tro\u00e7ki i\u00e7in Marksizm’in kalbi, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6z-faaliyetidir; onun Stalinist b\u00fcrokrasiye aman\u00ads\u0131z muhalefeti, bu temel ilkeden kaynaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Tro\u00e7ki, Stalin’i Rus Devrimi’ne ihanet etmekle ve uluslararas\u0131 devrimin mezar ka\u00adz\u0131c\u0131s\u0131 olmakla su\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131. Bu y\u00fczden Rus proletaryas\u0131, Stalinist b\u00fc\u00adrokrasinin cenderesinden kurtulmak i\u00e7in yeni bir devrim yapmak zorundayd\u0131. Tro\u00e7ki’nin sosyalizm anlay\u0131\u015f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dan sosyalizm anla\u00ady\u0131\u015f\u0131yken Deutscher’inki tepeden inmeci sosyalizmdir.<\/p>\n

Deutscher, Stalin’in y\u00fckseli\u015fiyle ilgili kaderci bir anlay\u0131\u015fa sa\u00adhiptir; onu devrimin zorunlu evlad\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n

Stalin<\/em> kitab\u0131nda Deutscher, muzaffer Bol\u015fevizm’in, Stalinizm’e d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc ortaya \u00e7\u0131karan “genel \u015fema”n\u0131n “\u015fimdiye kadarki t\u00fcm b\u00fcy\u00fck devrimlerde ortak” oldu\u011funu a\u00e7\u0131klar (ve onun arg\u00fcmanlar\u0131na bak\u0131l\u0131rsa, bu gelecekteki t\u00fcm halk devrimlerinde de ortak olacakm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.) Bu devrimlerin ilk evresinde:<\/p>\n

Devrimci parti h\u00e2l\u00e2 ulusun \u00e7o\u011funlu\u011fuyla uygun ad\u0131m y\u00fcr\u00fcr.\u00a0Halkla birli\u011finin ve kendi hedefleriyle halk\u0131n arzu ve istekleri\u00a0aras\u0131ndaki m\u00fckemmel uyumun tam bilincindedir.<\/p><\/blockquote>\n

Bu evre \u0130\u00e7 Sava\u015f’tan biraz uzun s\u00fcrer. \u0130\u00e7 Sava\u015f’\u0131n sona eri\u015fiyle birlikte devrimci parti t\u00fckenmi\u015f bir halkla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r; tepki ortaya \u00e7\u0131kar:<\/p>\n

Devrimin zirveden ini\u015fi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Liderler ilk vaatlerini yerine getirebilecek durumda de\u011fildir. Eski d\u00fczeni y\u0131km\u0131\u015flar\u00add\u0131r…<\/p><\/blockquote>\n

Devrimin kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in parti \u015fimdi halk\u0131 susturmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n

Devrimin partisi ricat nedir bilmez; mevcut darbo\u011faza b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde, \u015fimdi y\u00fcz \u00e7evirdi\u011fi ayn\u0131 halk\u0131n iradesine uyarak s\u00fc\u00adr\u00fcklenmi\u015fti. Halk\u0131n sesine fazla kulak asmadan, \u00f6dev bildi\u011fi \u015feyleri yapmaya devam edecektir. Sonunda o sesi susturup bo\u011facakt\u0131r.<\/p>\n

Y\u00f6neticiler, yapt\u0131klar\u0131 her \u015feyin eninde sonunda ulusun geni\u015f kitlesinin \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet edece\u011fi inanc\u0131yla kendilerine bahaneler bulabilirler. Genelde ger\u00e7ekten de iktidarlar\u0131n\u0131, devrimin ekonomik ve sosyal fetihlerinin \u00e7o\u011funu sa\u011flamla\u015f\u00adt\u0131rmakta kullan\u0131rlar.<\/p><\/blockquote>\n

Deutscher, Lenin ve Tro\u00e7ki’nin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak Stalin’e g\u00f6\u00adt\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yler. Deutscher’in iddias\u0131 \u015f\u00f6yle:<\/p>\n

… Lenin’in fetih yoluyla devrim i\u00e7in \u00e7ekingen ve utanga\u00e7 de\u00adnemelerinden, fatih Stalin’in planlad\u0131\u011f\u0131 devrime g\u00f6t\u00fcren bi\u00adlin\u00e7siz tarihsel s\u00fcreklili\u011fin ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n izini s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fck. \u0130lk anda g\u00f6ze \u00e7arpmayan benzer bir ak\u0131\u015f, Tro\u00e7ki’nin bu y\u0131llardaki i\u00e7 politikas\u0131n\u0131 rakibinin sonraki uygulamalar\u0131na ba\u011flar Tro\u00e7ki de Lenin de her biri kendi alan\u0131nda bilmeden Stalin’in ilham kaynaklar\u0131 ve te\u015fvik\u00e7isi olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u0130kisi de denetimleri d\u0131\u015f\u0131ndaki ko\u015fullar\u0131n ve kendi yan\u0131lsamalar\u0131n\u0131n r\u00fczg\u00e2r\u0131na ka\u00adp\u0131l\u0131p gitmi\u015ftir…<\/p><\/blockquote>\n

Deutscher’e g\u00f6re Lenin ve Tro\u00e7ki’nin mustarip olduklar\u0131 “yan\u0131lsamalar”dan biri, devrimin bat\u0131ya do\u011fru yay\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcm\u00adk\u00fcn oldu\u011fu inanc\u0131yd\u0131. E\u011fer Lenin ve Tro\u00e7ki “uluslararas\u0131 devrimle ilgili daha \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir g\u00f6r\u00fc\u015f edinmi\u015f olsalard\u0131<\/em>“,”onlarca y\u0131l boyunca kendi \u00f6rneklerinin<\/em> [ba\u015fka bir \u00fclkede] taklit edilmeyece\u011fini \u00f6ng\u00f6re\u00adbilirlerdi<\/em>”<\/p>\n

Stalin’in Avrupa i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n devrimci ruh haline ili\u015fkin \u015f\u00fcphecili\u011fi, \u015fimdiye kadar Tro\u00e7ki’nin g\u00fcveninden daha \u00e7ok do\u011fru\u00adlanm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n

Deutscher’in yap\u0131t\u0131nda, Rus Devrimi’ndeki Tro\u00e7kistler’in, \u0130ngi\u00adliz Devrimi’ndeki E\u015fitlik\u00e7iler<\/em> [Levellers] ve Frans\u0131z Devrimi’nde\u00adki Hebertistler<\/em> gibi devrimi, devrimin kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 ve gelece\u011fini tehlikeye atan “\u00fctopyac\u0131lar” olduklar\u0131 ima edilmi\u015ftir. Deutscher, Rusya’da Tro\u00e7kistler’in Stalin’e muhalefetinin bo\u015funa oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrer. Bunu hi\u00e7 k\u0131v\u0131rtmadan s\u00f6yler: “Stalin’e teslim olanlar\u0131n siyasal olarak intihar ettikleri do\u011fruydu. Ama bu teslim olmay\u0131 red\u00addedenler i\u00e7in de s\u00f6ylenmeli<\/em>.” Demek ki Tro\u00e7ki’nin Stalin’e mu\u00adhalefeti bo\u015funaym\u0131\u015f! Asl\u0131nda Stalin’e teslim olmak yerine sava\u015f a\u00e7mak, gelecek ku\u015faklar\u0131n muzaffer m\u00fccadelelerine zemin haz\u0131rla\u00adm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Deutscher’e g\u00f6re Stalinizm, devrimin me\u015fru \u00e7ocu\u011fuydu. T\u00fcm devrimlerde, devrimin ilham verdi\u011fi kitlelerin taleplerini kar\u00ad\u015f\u0131layamayaca\u011f\u0131n\u0131 kavramayan \u00fctopyac\u0131 a\u015f\u0131r\u0131lar g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Silahl\u0131 Sosyalist<\/strong>‘in en ba\u015f\u0131na konan Machiavelli al\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6nemi \u015fimdi a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131l\u0131yor. Sosyalist silahl\u0131 olmal\u0131; b\u00f6ylece halk\u0131n devrime inanc\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131nda, onlar\u0131 “zorla inand\u0131rabilir.” Deutscher’e g\u00f6re\u00a0Stalinizm, devrimin kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 korumakla kalmay\u0131p derinle\u015ftirir ve geni\u015fletir de:<\/p>\n

1929’da, Lenin’in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden be\u015f y\u0131l sonra, Sovyet Rusya sadece ve sadece Stalin’in y\u00f6netti\u011fi ikinci devrimini ba\u015flatt\u0131. Kapsam\u0131 ve yakla\u015f\u0131k 160 milyon insan\u0131n hayat\u0131 \u00fczerindeki dolays\u0131z etkisiyle ikinci devrim, ilkinden bile daha k\u00f6kl\u00fc ve radikaldi.<\/p>\n

Stalin … devrimin koruyucusu ve vasisi olarak kald\u0131.<\/p><\/blockquote>\n

“Devrim”le ilgili bu s\u00f6zler, milyonlarca k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn hayat\u0131na mal olan zorla kolektifle\u015ftirme ve milyonlarca insan\u0131n kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u00adma kamplar\u0131na g\u00f6nderme yap\u0131yordu.<\/p>\n

Deutscher, Tro\u00e7ki’nin Stalin’i kar\u015f\u0131devrimci olarak nitelendir\u00admesine itiraz eder. Asl\u0131nda devrimin, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n so\u00adnunda bir\u00e7ok \u00fclkeye yay\u0131larak y\u00fcz milyonlarca insan\u0131 sard\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrer:<\/p>\n

Devrim, Do\u011fu Avrupa’ya – fetih ve i\u015fgalle – temelde “d\u0131\u015fa\u00adr\u0131dan de\u011fil tepeden” getirilirken \u00c7in’de \u015fehirlerden k\u0131rlara yay\u0131lan proletarya demokrasisi olarak de\u011fil, k\u0131rlardan \u015fehir\u00adleri fetheden, ancak sonradan “burjuva demokratik” evreden sosyalist evreye ge\u00e7en dev bir isyan olarak do\u011facakt\u0131.<\/p><\/blockquote>\n

Deutscher, Mao’nun y\u00fckseli\u015finin asl\u0131nda Tro\u00e7kizm’in nihai zaferi oldu\u011funu s\u00f6yler: “Bu ‘\u00c7in Ekimi’, gene de bir anlamda Tro\u00e7ki’nin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonraki zaferlerinden biriydi<\/em>.”<\/p>\n

Stalin ve Mao’nun Tro\u00e7kistler’e kara \u00e7almas\u0131, zulmetmesi ve \u00f6ld\u00fcrmesi \u00e7ok az \u00f6nem ta\u015f\u0131r: Hem Stalin hem de Mao, Tro\u00e7ki’nin varisidir. Rus devletini, enternasyonal devrimci bir akt\u00f6r olarak g\u00f6\u00adren Deutscher, So\u011fuk Sava\u015f g\u00fc\u00e7 m\u00fccadelesinin sosyalizm ve kapita\u00adlizm aras\u0131ndaki m\u00fccadelenin ba\u015fl\u0131ca ya da belki tek arenas\u0131 oldu\u011fu sonucunu \u00e7\u0131kar\u0131r. \u00d6ng\u00f6r\u00fclebilir bir gelecekte “geleneksel anlamda y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc d\u00fczeyde bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi, farkl\u0131 bir d\u00fc\u00adzeyde ve farkl\u0131 bi\u00e7imlerde, g\u00fc\u00e7 bloklar\u0131 aras\u0131nda rekabet ve so\u011fuk sava\u015f olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclecekti<\/em>.”<\/p>\n

Hem Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin hem de Rusya’n\u0131n y\u00f6\u00adneticileri n\u00fckleer silahlara sahipken i\u015f\u00e7iler b\u00f6yle bir silaha sahip olmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in Deutscher’in mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 izleyen biri, i\u015f\u00e7ilerin s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinde yeri olmad\u0131\u011f\u0131 sonucunu \u00e7\u0131kar\u0131r. Ger\u00e7ekten de i\u015f\u00e7iler ne zaman Stalinist b\u00fcrokrasi ile \u00e7at\u0131\u015fmaya girse Deutscher, o b\u00fcrok\u00adrasiyi i\u015f\u00e7ilere kar\u015f\u0131 savunur. Do\u011fu Avrupa’daki t\u00fcm halk ayaklan\u00admalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar: 16-17 Haziran 1953’te Do\u011fu Almanya, Ekim 1956’da Polonya ve Macaristan. 1953’te Do\u011fu Berlin’de in\u015faat i\u015f\u00e7i\u00adlerinin \u00fcretim normlar\u0131n\u0131 y\u00fckselten bir kararnameyi reddetmesini ve i\u015f\u00e7ilerin, ayaklanmay\u0131 kanl\u0131 bir bi\u00e7imde bast\u0131ran Rus tanklar\u0131na ta\u015f atmas\u0131n\u0131 onaylamayan Deutscher \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n

Eylemleri, Moskova’da talihsiz sonu\u00e7lar do\u011furdu. Reform ve uzla\u015fma yanl\u0131s\u0131 adam\u0131n elini zay\u0131flatt\u0131. \u0130nat\u00e7\u0131 Stalinistler ve di\u011fer uzla\u015fmazlar\u0131n elini g\u00fc\u00e7lendirdi.<\/p><\/blockquote>\n

\u0130\u015f\u00e7iler, tepeden inecek reformu sab\u0131rla ve edilgin bir bi\u00e7imde beklemeliydi!<\/p>\n

1956’daki Polonya ve Macaristan i\u015f\u00e7i ayaklanmalar\u0131n\u0131n “”fark\u0131nda olmadan saati geri kurmaya \u00e7al\u0131\u015fan<\/em>” kar\u015f\u0131devrimci eylemler oldu\u011fu ilan etti. Deutscher, i\u015f\u00e7i ayaklanmalar\u0131n\u0131 ezen Rus tankla\u00adr\u0131na alk\u0131\u015f tuttu:<\/p>\n

Do\u011fu Avrupa (Macaristan, Polonya ve Do\u011fu Almanya) … Stalin \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n sonunda kendisini neredeyse burjuva resto\u00adrasyonunun e\u015fi\u011finde bulmu\u015ftu. Onu orada durduran sadece Sovyetler ‘in silahl\u0131 g\u00fcc\u00fcyd\u00fc (ya da onun tehdidiydi).<\/p><\/blockquote>\n

Tro\u00e7ki, Stalinist b\u00fcrokrasiye kar\u015f\u0131 bir \u00f6l\u00fcm kal\u0131m m\u00fccadelesine giri\u015fmi\u015fti. Deutscher’in yazd\u0131klar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc Tro\u00e7kizm ve Stalinizm aras\u0131nda bir uzla\u015fmad\u0131r. Biyografinin yazar\u0131 ile konusu aras\u0131nda or\u00adtak bir ruh yoktur. Tro\u00e7ki faal, dinamik ve devrimcidir; ona g\u00f6re i\u015f\u00e7i demokrasisi, t\u00fcm b\u00fcrokrasiye kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ve ayr\u0131cal\u0131kl\u0131\u00adlara kar\u015f\u0131 tabandan kitle eylemi ilkeleri ya\u015famsal \u00f6neme sahiptir. Bu (Tro\u00e7ki’nin S\u00fcrekli Devrim Teorisi<\/strong>nde zaman\u0131m\u0131za parlak bir bi\u00e7imde uyarlanm\u0131\u015f olan) Marksizm’in esaslar\u0131n\u0131n yeniden do\u011frulanmas\u0131d\u0131r. Hazin \u00f6l\u00fcm\u00fcne kadar hayat\u0131 ve m\u00fccadelesinin merkezi temas\u0131, sosyalizmin i\u015f\u00e7iler i\u00e7in de\u011fil ancak ve ancak onlar taraf\u0131n\u00addan ba\u015far\u0131labilece\u011fiydi.<\/p>\n

Deutscher’e bak\u0131l\u0131rsa kitleler rahats\u0131zl\u0131k verici olmasa bile pa\u00adsif, tali bir rol oynayarak devrimin kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fc\u00adr\u00fcrler. O, Tro\u00e7kizm’in \u00f6z\u00fcn\u00fc at\u0131p salt kabu\u011funu b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Onun, Tro\u00e7kizm’le her t\u00fcrl\u00fc yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 sadece g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte ve kitabidir – dev\u00adrimci sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n ruhundan eser yoktur. Tro\u00e7ki onun hakk\u0131nda pek\u00e2l\u00e2 \u015f\u00f6yle s\u00f6yleyebilirdi: “Ejderha tohumlar\u0131 ektim, pireler bi\u00e7tim<\/em>.”<\/p>\n

Mevcut biyografinin yazar\u0131, yar\u0131m as\u0131rdan uzun bir s\u00fcre Tro\u00e7ki’nin \u00f6\u011frencisi olmu\u015ftur. Bug\u00fcn onun fikirlerinin do\u011frulu\u011funa eskisinden daha fazla inan\u0131yorum. Bu fikirlerin genel \u00f6z\u00fc, en ba\u015fta da S\u00fcrekli Devrim Teorisi<\/strong>, zaman\u0131n testinden ba\u015far\u0131yla ge\u00e7mi\u015f\u00adtir. Uluslararas\u0131 kom\u00fcnist devrim i\u00e7in devrimci m\u00fccadelesi, Sosyal Demokrasi’ye ve Stalinizm’e muhalefeti, tarihsel olaylarca b\u00fct\u00fc\u00adn\u00fcyle do\u011frulanm\u0131\u015ft\u0131r. Geriye bakarak Tro\u00e7ki’nin duraksamalar\u0131na dair \u00f6rnekler bulunabilecek olmas\u0131, sadece o dev devrimcinin s\u0131rt\u0131na t\u00fcneyerek elde edilebilecek bir ayr\u0131cal\u0131kt\u0131r. Tro\u00e7ki’nin g\u00fc\u00e7l\u00fc yanla\u00adr\u0131na, uzun s\u00fcre Lenin’in parti anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 reddetmekle i\u015fledi\u011fi ciddi hata gibi zay\u0131fl\u0131klar\u0131n e\u015flik etti\u011fi yerlerde bu biyografi, yanl\u0131\u015flar\u0131n \u00fczerini \u00f6rtmeyi denemeyecek; evliyanameden ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in elinde geleni yapacakt\u0131r.<\/p>\n

Tro\u00e7ki, kendi yanl\u0131\u015flar\u0131 konusunda \u00e7ok d\u00fcr\u00fcstt\u00fc. 1911 \u00f6ncesin\u00adde parti sorunundaki tutumuna en sert ele\u015ftiri kendisine aitti. A\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan sadece bir tanesinden al\u0131nt\u0131 yapal\u0131m:<\/p>\n

Bol\u015fevik Parti olmadan Ekim devrimi ger\u00e7ekle\u015ftirilemez ya da oturtulamazd\u0131. Bu y\u00fczden tek hakiki devrimci \u00e7al\u0131\u015fma bu partinin bi\u00e7imlenip g\u00fc\u00e7lenmesine yard\u0131m eden \u00e7al\u0131\u015fmayd\u0131. Bu ana yolla ili\u015fkili olarak i\u00e7te herhangi bir ba\u015far\u0131 garanti\u00adsinden ya da g\u00fcvenilirlikten yoksun olan t\u00fcm di\u011fer devrimci \u00e7al\u0131\u015fmalar ikinci planda kalm\u0131\u015f ve bir\u00e7ok durumda o zama\u00adn\u0131n ana devrimci \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na do\u011frudan zarar vermi\u015fti. Bu anlamda Lenin, Tro\u00e7ki’nin [kendi pozisyonu olan] uzla\u015fmac\u0131 pozisyonunun, Men\u015fevizm’e koruma ve k\u0131l\u0131f sa\u011flayarak ge\u00adnelde devrimci sloganlar\u0131n, perspektiflerin, vb. i\u00e7ini bo\u015faltt\u0131\u00ad\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011finde hakl\u0131yd\u0131…<\/p>\n

[Ben bunu anlar anlamaz] Lenin’in pozisyonunu t\u00fcm g\u00fcc\u00fcm\u00adle benimsedim. Bana \u00f6nceden “b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck”, “ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k”, vb. gibi gelen \u015feyler, \u015fimdi proleter partisinin devrimci ba\u00ad\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in biricik ve tart\u0131\u015fmas\u0131z ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc m\u00fccadelesi olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.<\/p><\/blockquote>\n

Bu biyografide, k\u0131rk y\u0131ll\u0131k siyasal faaliyeti s\u0131ras\u0131nda Tro\u00e7ki’nin g\u00f6\u00adr\u00fc\u015fleri \u00e7ok \u00f6v\u00fclecek ve olduk\u00e7a fazla ele\u015ftirilecektir. Tro\u00e7ki, her t\u00fcrl\u00fc ele\u015ftiri kar\u015f\u0131s\u0131nda koruma gerektirmeyecek kadar b\u00fcy\u00fck bir devrimciy\u00addi. Umar\u0131m hem ele\u015ftiride kantar\u0131n topuzunu fazla ka\u00e7\u0131rmam\u0131\u015f, hem de Tro\u00e7ki’nin d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eylemlerinin sunumu ele\u015ftiriyle \u00e7arp\u0131tmam\u0131\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n

Tro\u00e7ki’nin yaz\u0131lar\u0131n\u0131n parlakl\u0131\u011f\u0131, zenginli\u011fi, derinli\u011fi, keskinli\u00ad\u011fi, renklili\u011fi ve \u015fiirselli\u011fi nedeniyle hem eylemlerini hem de fikir\u00adlerini m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ifade edebilmek i\u00e7in onun kendi s\u00f6zle\u00adrini kullanaca\u011f\u0131m. Bu, 1905 ve 1917 devrimlerini ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00f6zellikle uygun d\u00fc\u015fer. B\u00fcy\u00fck liderlerinden birinin ayn\u0131 zamanda\u00a0devrimin parlak bir tarih\u00e7isi de oldu\u011funu g\u00f6recek kadar \u015fansl\u0131 bir devrim daha g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. 1905’te Tro\u00e7ki, d\u00fcnya tarihinin ilk i\u015f\u00e7i konseyinin (Sovyet) lideri ve esinlendiricisiydi. 1917’de ayaklan\u00adman\u0131n \u00f6rg\u00fctleyicisiydi. Bu kitap \u00e7ok fazla al\u0131nt\u0131ya “bo\u011fulmu\u015f” ola\u00adbilir. Ama asl\u0131nda beni de al diye ba\u011f\u0131ran di\u011fer bir\u00e7o\u011funu elemek zorunda kal\u0131rken \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ektim.<\/p>\n

Tro\u00e7ki’nin b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131, zihni, iradesi, enerjisi gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck\u00adt\u00fc. Yirmi bir ya\u015f\u0131nda bir delikanl\u0131yken \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n

Dum spiro, spero! Soluk ald\u0131k\u00e7a umut edece\u011fim – soluk al\u00add\u0131k\u00e7a gelecek i\u00e7in, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve g\u00fczel insan\u0131n tarihin kendili\u011fin\u00adden ak\u0131\u015f\u0131na h\u00e2kim olaca\u011f\u0131 ve onu g\u00fczellik, ne\u015fe ve mutlulu\u00ad\u011fun s\u0131n\u0131rs\u0131z ufkuna do\u011fru y\u00f6nlendirece\u011fi o parlak gelecek i\u00e7in sava\u015faca\u011f\u0131m… Dum spiro, spero!<\/p><\/blockquote>\n

\u00d6ld\u00fcr\u00fclmesinden k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce vasiyetinde gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck iyimserli\u011fini tekrarlam\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n

\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n kom\u00fcnist gelece\u011fine inanc\u0131m, bug\u00fcn gen\u00e7lik g\u00fcn\u00adlerimde oldu\u011fundan daha az ate\u015fli de\u011fil, asl\u0131nda daha sa\u011f\u00adlam… Duvar\u0131n dibinde ye\u015feren yemye\u015fil otlar\u0131, duvar\u0131n \u00fcze\u00adrinde a\u00e7\u0131k mavi g\u00f6\u011f\u00fc ve her yerde g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliyorum. Hayat g\u00fczel. Gelecek ku\u015faklar onu t\u00fcm k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden, bask\u0131 ve \u015fiddetten temizleyip dolu dolu ya\u015fas\u0131nlar.<\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tony Cliff’in 1917 Rus Devrimi’nin ve\u00a0Bol\u015fevik Parti’nin \u00f6nde gelen liderlerinden\u00a0Leon Tro\u00e7ki’nin ya\u015fam\u0131n\u0131 kaleme ald\u0131\u011f\u0131 4 ciltlik biyografinin ilk cildi T\u00fcrk\u00e7e’de..<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":134,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[27,15,17,10,29,25,23,30,16,26,12,8,7,6,13,18,20,14,11,19,21,28,22,9,24],"class_list":["post-34","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kitaplar","tag-27","tag-15","tag-bolsevik","tag-cliff","tag-deutscher","tag-enternasyonel","tag-fasist-alman-ajani","tag-hayatim","tag-kizil-ordu","tag-komintern","tag-komunizm","tag-lenin","tag-marksizm","tag-marx","tag-marx21","tag-mensevik","tag-petrograd","tag-rus-devrimi","tag-sosyalizm","tag-sovyet","tag-stalin","tag-stalinist","tag-stalinizm","tag-trocki","tag-trockist"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34"}],"version-history":[{"count":46,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1228,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34\/revisions\/1228"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/134"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}