{"id":1654,"date":"2020-05-06T22:39:30","date_gmt":"2020-05-06T19:39:30","guid":{"rendered":"https:\/\/marx-21.net\/?p=1654"},"modified":"2020-05-08T19:19:01","modified_gmt":"2020-05-08T16:19:01","slug":"emperyalist-cekismeler-krizi-buyutuyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marx-21.net\/?p=1654","title":{"rendered":"Emperyalist \u00e7eki\u015fmeler krizi b\u00fcy\u00fct\u00fcyor"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"773\" height=\"435\" src=\"https:\/\/marx-21.net\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/773x435_cmsv2_8c6df053-7c89-51cc-8de8-7f631e922684-4660550.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1655\" srcset=\"https:\/\/marx-21.net\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/773x435_cmsv2_8c6df053-7c89-51cc-8de8-7f631e922684-4660550.jpg 773w, https:\/\/marx-21.net\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/773x435_cmsv2_8c6df053-7c89-51cc-8de8-7f631e922684-4660550-300x169.jpg 300w, https:\/\/marx-21.net\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/773x435_cmsv2_8c6df053-7c89-51cc-8de8-7f631e922684-4660550-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 773px) 100vw, 773px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Koronavir\u00fcs pandemisi ayn\u0131 anda hem biyolojik hem ekonomik hem de politik bir krizi ifade ediyor. \u00d6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir vir\u00fcs\u00fc zapt etme u\u011fra\u015f\u0131s\u0131 kocaman bir ekonomik \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe neden oldu. ABD\u2019de Mart ba\u015f\u0131ndan \u015fu ana kadar i\u015fsizlik \u00f6dene\u011fi ba\u015fvuru say\u0131s\u0131 30 milyon oldu. Bu, k\u00fcresel d\u00fczeni daha da istikrars\u0131z hale getiriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu durum k\u00fcresel krizlerde hep kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir \u015feydir. \u0130lk B\u00fcy\u00fck Bunal\u0131m (1873-96), Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7an emperyalist kampla\u015fmay\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. \u0130kinci B\u00fcy\u00fck Bunal\u0131m (1929-39), sonunda \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n patlak vermesine neden olan b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler aras\u0131 ekonomik rekabeti k\u00f6r\u00fckledi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eu an a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere 2007-8 finansal \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc end\u00fcstriyel kapitalizmin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc B\u00fcy\u00fck Bunal\u0131m\u2019\u0131n\u0131n ta\u015flar\u0131n\u0131 d\u00f6\u015fedi. 2007-9 k\u00fcresel finansal krizinin \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nceden tahmin eden ender iktisat\u00e7\u0131lardan olan Nouriel Roubini 2020\u2019nin daha b\u00fcy\u00fck bir bunal\u0131ma sahne olaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde uyar\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu e\u011filimi do\u011furan etmenlerden bir tanesi (Roubini\u2019nin tabiriyle) \u201cABD ve \u00c7in aras\u0131ndaki jeostratejik a\u00e7maz\u201dd\u0131r. Tam da bu s\u0131rada Donald Trump, \u00c7in\u2019in \u201ckorkun\u00e7 hata\u201ds\u0131 hakk\u0131nda at\u0131p tutmaya ve Covid-19\u2019un Wuhan\u2019da bir laboratuvarda \u00fcretildi\u011fini iddia etmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Trump\u2019\u0131n ulusal haber alma direkt\u00f6r\u00fc Richard Grenfell, kendisini yalanlad\u0131: \u201cHaber alma camias\u0131, bilimsel camiada genel kabul g\u00f6ren anlay\u0131\u015fla paralel bir \u015fekilde Covid-19\u2019un insan yap\u0131s\u0131 veya genetik olarak tasarlanm\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131nda hemfikir\u201d. Bu, Trump\u2019\u0131 ve onun d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 Mike Pompeo\u2019yu durdurmad\u0131. Pompeo hala \u201cWuhan vir\u00fcs\u00fc\u201dnden bahsediyor; sanki biyolojik organizmalar ceplerinde ulusal pasaportlar ta\u015f\u0131rm\u0131\u015f gibi.<\/p>\n\n\n\n<p>Britanya\u2019daki muhafazakarlar, Trump ve Pompeo\u2019yla ayn\u0131 frekanstalar. Margaret Thatcher\u2019\u0131n resmi biyografisini kaleme alm\u0131\u015f olan, Telegraph gazetesi yazar\u0131 Charles Moore [\u00c7in\u2019i \u015f\u00f6yle] su\u00e7luyor: \u201cgizlilik ve yalanlar\u0131yla tarihteki en ani ve h\u0131zla yay\u0131lan sa\u011fl\u0131k krizini \u00e7\u0131karan y\u00f6netimsel, bilimsel ve entellekt\u00fcel kontrole dayal\u0131 bir sistem\u201d.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Heybe<\/h3>\n\n\n\n<p>\u015eu anda Trump, se\u00e7im patikas\u0131nda ilerliyor. Yeniden se\u00e7ilebilmek i\u00e7in y\u00fckseli\u015fte bir borsaya ve d\u00fc\u015f\u00fck i\u015fsizlik oranlar\u0131na ihtiyac\u0131 var. Ama bunun yerine kar\u015f\u0131s\u0131nda h\u0131z ve \u015fiddet olarak benzersiz bir ekonomik \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f yer al\u0131yor. O y\u00fczden heybesini daha fazla \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k ve \u00c7in d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131yla doldurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor; kar\u015f\u0131s\u0131ndaki umutsuz Demokratik aday Joe Biden da ona bu oyunda i\u015ftirak ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Fakat durum, bu particilik oyunundan \u00e7ok daha ciddi boyutta. Tedarik zincirleri \u00c7in\u2019de ba\u015flayan b\u00fcy\u00fck Amerikan \u015firketleri, Trump\u2019\u0131n \u00c7in\u2019den ithal edilen mallara tarife uygulamas\u0131ndan ho\u015fnut de\u011filler. Fakat \u00c7in devlet ba\u015fkan\u0131 Xi Jinping\u2019in \u00c7inli \u015firketlerin teknolojik olarak g\u00fc\u00e7lenmesine d\u00f6n\u00fck program\u0131n\u0131 Trump\u2019\u0131n engelleme \u00e7abas\u0131ndan memnunlar; bundan memnun olanlar sadece onlar da de\u011fil. Genellikle p\u0131s\u0131r\u0131k olan AB, \u015fu anda \u00c7in\u2019i baz\u0131 alanlarda \u201cstratejik rakip\u201d olarak tarifliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcstelik \u00c7in, di\u011ferlerinin de kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok boyutlu krizle cebelle\u015fiyor. Ge\u00e7erlili\u011fi son derece tart\u0131\u015fmal\u0131 resmi rakamlar\u0131 bile 2020\u2019nin ilk \u00e7eyre\u011finde ekonomisinin y\u00fczde 6,8 k\u00fc\u00e7\u00fclece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Her ne kadar sonradan son derece otoriter ama etkili bir m\u00fccadele y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f olsa da ba\u015flarda pandemiye kar\u015f\u0131 yanl\u0131\u015f bir tutum sergilemi\u015f olmas\u0131 \u00c7in\u2019in me\u015fruiyetini tehdit ediyor. Xi, Trump\u2019\u0131n h\u00fccumlar\u0131n\u0131 tersine \u00e7evirebilecekmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Daha da \u00f6tesi, Covid \u00f6ncesi \u201cnormal\u201de bir daha d\u00f6nemeyece\u011fimiz kli\u015fesi ekonomik olarak kesinlikle do\u011fru. \u015eirketler, \u00c7in merkezli tedarik zincirlerinin kendilerini mahkum etti\u011fi tam zaman\u0131nda \u00fcretim metotlar\u0131na ne kadar ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131n\u0131n fark\u0131na vard\u0131lar. Pandemiden \u00f6nce bile Trump y\u00f6netimi Amerikan \u015firketlerini tedarik zincirlerini Amerika\u2019ya geri getirmeleri i\u00e7in zorluyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eu anki kriz bu e\u011filimi g\u00fc\u00e7lendirdi. Japonya\u2019n\u0131n ba\u015fbakan\u0131 Shinzo Abe, Japon firmalar\u0131n\u0131n \u00c7in b\u00f6lgelerine olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 azaltma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131yla birlikte bu i\u015f i\u00e7in yakla\u015f\u0131k 3,2 milyar dolar ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Her ne kadar \u201ck\u00fcreselle\u015fmenin tersine d\u00f6nmesi\u201d tart\u0131\u015fmalar\u0131 yay\u0131lm\u0131\u015f olsa da uluslararas\u0131 \u00fcretim a\u011flar\u0131 karl\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in hayatlar\u0131na devam edecekler. Trump\u2019\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ticaret sava\u015f\u0131, \u015firketleri montaj hatlar\u0131n\u0131 \u00c7in\u2019den \u00fccret maliyetlerinin daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu Vietnam\u2019a ta\u015f\u0131maya te\u015fvik ediyor. \u00c7in\u2019in s\u0131nai kapasitesi o kadar ilerledi ki bundan dolay\u0131 \u00e7\u00f6kmez. Ama k\u00fcresel ekonomi par\u00e7alara ayr\u0131l\u0131yor ve bu durum rekabet halindeki emperyalist g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n artmas\u0131na neden oluyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>Alex Callinicos<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-small-font-size\">Yaz\u0131n\u0131n orijinali <a href=\"https:\/\/socialistworker.co.uk\/art\/49999\/Imperialist+rivalries+heighten+the+crisis\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/socialistworker.co.uk\/art\/49999\/Imperialist+rivalries+heighten+the+crisis<\/a> adresinde yer al\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Koronavir\u00fcs pandemisi ayn\u0131 anda hem biyolojik hem ekonomik hem de politik bir krizi ifade ediyor. \u00d6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir vir\u00fcs\u00fc zapt etme u\u011fra\u015f\u0131s\u0131 kocaman bir ekonomik \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe neden oldu. ABD\u2019de Mart ba\u015f\u0131ndan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1655,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[601,581,610,584,43,611,586,600],"class_list":["post-1654","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","tag-abd","tag-cin","tag-cinping","tag-covid-19","tag-ekonomik-kriz","tag-emperyalist-rekabet","tag-pandemi","tag-trump"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1654","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1654"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1654\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1657,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1654\/revisions\/1657"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}