{"id":1639,"date":"2020-05-01T11:22:39","date_gmt":"2020-05-01T08:22:39","guid":{"rendered":"https:\/\/marx-21.net\/?p=1639"},"modified":"2020-09-28T14:14:32","modified_gmt":"2020-09-28T11:14:32","slug":"covid-19-fakirleri-yaslilari-ve-savunmasizlari-vuruyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marx-21.net\/?p=1639","title":{"rendered":"Covid-19 fakirleri, ya\u015fl\u0131lar\u0131 ve savunmas\u0131zlar\u0131 vuruyor"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

K\u00f6t\u00fc beslenme ve k\u00f6t\u00fc sa\u011fl\u0131k ko\u015fullar\u0131; sosyal devlet harcamalar\u0131 ve sa\u011fl\u0131k hizmetlerindeki kesintilerin ve y\u0131llard\u0131r s\u00fcren kemer s\u0131kma tedbirlerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 zehirli iklimle birle\u015fince pek \u00e7ok ki\u015fiyi pandeminin kuca\u011f\u0131na itti.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Soyutlanm\u0131\u015f bir do\u011fa ve bilim aras\u0131ndaki m\u00fccadele k\u00fcredeki halklar\u0131n sa\u011fl\u0131k durumunu belirlemez; hi\u00e7 bir zaman da belirlemedi. Par\u00e7as\u0131 oldu\u011fumuz do\u011fa, k\u00fcresel kapitalizmle etkile\u015fim i\u00e7inde geli\u015fiyor. Do\u011fan\u0131n \u015fu anda kar\u015f\u0131m\u0131za dikti\u011fi tehditler, bu etkile\u015fimin \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc sorunlar\u0131n\u0131n sonucudur; yani kendisini insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u00fcresel d\u00fczeyde tehdit eden pandemi olarak g\u00f6steren \u201cmetabolik u\u00e7urum\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Pandemi, antroposenin iklim krizinin v\u00fccut bulmu\u015f bulmu\u015f halidir. Sa\u011fl\u0131m\u0131z bununla ba\u011flant\u0131l\u0131. Bizler i\u00e7inde bulundu\u011fumuz sosyal ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 olarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 veya hasta oluyoruz.<\/p>\n\n\n\n

Temiz suya ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131dalara eri\u015febiliyor muyuz? Uygun bar\u0131nma ko\u015fullar\u0131na sahip miyiz? Hayat\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7o\u011funu bizi elden ayaktan d\u00fc\u015f\u00fcren kayg\u0131lar\u0131n a\u011f\u0131nda bo\u011fu\u015farak ge\u00e7irmedi\u011fimiz zaman d\u00fcnya daha istikrarl\u0131 olmaz m\u0131? B\u00f6ylece hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 koyabilecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemlerine sahip olmaz m\u0131y\u0131z? Bunlar d\u00fcnyam\u0131z\u0131n s\u00fcrekli yeni ve daha \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc patojenleri \u00fcretmesini engellemez mi?<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizm, bu sorular\u0131 bar\u0131nd\u0131ran alanlar\u0131n hepsinde \u00e7uvall\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Esasen ortadaki mesele kapitalizmin hatal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 de\u011fil; tam da kendi do\u011fas\u0131na uygun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r sorun. Kapitalizm, kar merkezli metala\u015ft\u0131rma \u00fczerinden i\u015fler ve tam da bu kar merkezlilik ve metala\u015ft\u0131rma, bu pandeminin ve genel olarak iklim krizinin nedenleridir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz birbirine ba\u011fl\u0131 ekonomik, politik ve sosyal krizi d\u00f6rt anahtar unsurla (Covid-19 pandemisinin ve onun da dahil oldu\u011fu bizi \u00e7evreleyen genel iklim krizinin h\u0131zla b\u00fcy\u00fcmesine yol a\u00e7an unsurlar) inceleyebiliriz: Ekolojik<\/strong> (vir\u00fcsler, tar\u0131m ve ormans\u0131zla\u015ft\u0131rma), epidemiyolojik <\/strong>(zay\u0131f b\u00fcnyeli konaklar, kemer s\u0131kma politikalar\u0131 ve korunmas\u0131z halklar), ideolojik <\/strong>(sa\u011fl\u0131k ve sosyal hizmetlerin \u201cpiyasala\u015fmas\u0131\u201d ve \u201ckamusal sa\u011fl\u0131k hizmetleri\u201dnin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc), politik <\/strong>(kolektif de\u011fil bireysel \u00e7\u00f6z\u00fcmler, karars\u0131zl\u0131k ve net politik liderli\u011fin olmamas\u0131).<\/p>\n\n\n\n

\u00d6zellikle \u201ck\u0131r\u0131lgan gruplar\u201d olarak nitelendirilenlerden biri olan ya\u015fl\u0131 insanlar, Covid-19 ma\u011fdurlar\u0131n\u0131n esas k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Bunu anlamak i\u00e7in D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc dahil pek \u00e7ok uluslararas\u0131 kurum taraf\u0131ndan toplumlar\u0131n sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131n\u0131 kavramak ad\u0131na benimsenen \u201csa\u011fl\u0131\u011f\u0131 belirleyen sosyal fakt\u00f6rler\u201d analiz y\u00f6ntemine ba\u015fvurabiliriz.<\/p>\n\n\n\n

\u201cK\u0131r\u0131lgan\u201d, \u201cyatk\u0131n\u201d ve \u201cdiren\u00e7li\u201d gibi kavramlar \u00e7ok\u00e7a kullan\u0131l\u0131yor. \u201cK\u0131r\u0131lganl\u0131k\u201d, tam anlam\u0131yla \u201cyatk\u0131nl\u0131k\u201dtan daha fazlas\u0131n\u0131 ifade ediyor. \u00d6rne\u011fin di\u011fer herkes gibi ya\u015fl\u0131lar da vir\u00fcse yatk\u0131nlar; ama e\u011fer bir\u00e7ok ya\u015fl\u0131da ba\u015fka hastal\u0131klar olmasayd\u0131 vir\u00fcs\u00fcn yaratt\u0131\u011f\u0131 ciddi sonu\u00e7lara maruz kalma riskleri d\u00fc\u015f\u00fck olurdu. Ba\u015fka bir deyi\u015fle ya\u015fl\u0131 insanlar aras\u0131nda \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek olmas\u0131n\u0131n sebebi toplumsal i\u015fleyi\u015fin belirledi\u011fi bozuk sa\u011fl\u0131k ve zay\u0131f ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131kt\u0131r; onlar\u0131n vir\u00fcse yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

K\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 \u00f6\u011fenin kombinasyonu olarak ele alabiliriz: D\u0131\u015f etkenlere maruz kalma boyutu (bu durumda Covid-19\u2019a maruziyet), n\u00fcfusun kal\u0131t\u0131msal yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 (sosyal i\u015fleyi\u015fin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bireylerin ve belirli toplumsal gruplar\u0131n biyomedikal ge\u00e7mi\u015fleri) ve sa\u011fl\u0131k ve sosyal hizmetler dahil toplumsal altyap\u0131n\u0131n etkinli\u011fi ile n\u00fcfusun yeni duruma uyma ve fiziki, teknik, davran\u0131\u015fsal ve organizasyonel de\u011fi\u015fiklikler yapma kabiliyeti. Konuya genel olarak bu \u00fc\u00e7l\u00fc kavramsal \u00e7er\u00e7eve dahilinde yakla\u015fal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Vaka \u00f6l\u00fcm oran\u0131 (V\u00d6O), hastal\u0131k tan\u0131s\u0131 konmu\u015f bireyler aras\u0131ndaki \u00f6l\u00fcm say\u0131s\u0131d\u0131r; onaylanm\u0131\u015f vaka say\u0131s\u0131n\u0131n hastal\u0131ktan \u00f6len toplam insan say\u0131s\u0131na b\u00f6l\u00fcnmesiyle bulunur. Her bir hastal\u0131\u011f\u0131n tek bir V\u00d6O oran\u0131 yoktur. Oran; \u00fclkelere, toplumsal kesimlere ve zamana g\u00f6re de\u011fi\u015fir. \u00c7in\u2019in Hastal\u0131klar\u0131 Kontrol ve \u00d6nleme Merkezi Mart sonunda Covid-19\u2019un V\u00d6O\u2019sunu genel olarak %3,7 (\u00c7in\u2019de %3,9, d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131nda %3,5) olarak tahmin ediyordu. Maalesef bu oran \u0130talya\u2019da bunu iki kat\u0131: %6. Bunun nedenlerine gelece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Hastal\u0131klar\u0131 Kontrol ve \u00d6nleme Merkezi ya\u015f, cinsiyet, ba\u015fka rahats\u0131zl\u0131klardan muzdariplik gibi kriterlere g\u00f6re olu\u015fturulan n\u00fcfus gruplar\u0131 aras\u0131ndaki onaylanm\u0131\u015f t\u00fcm vakalar, \u00f6l\u00fcmler ve V\u00d6O\u2019ya dair bir analiz sundu. Buna g\u00f6re ya\u015fl\u0131 insanlar en riskli grubu olu\u015fturuyor. Bunun yan\u0131nda ba\u015fka rahats\u0131zl\u0131klara sahip olanlar di\u011fer kritik grubu olu\u015fturuyor. Covid-19 te\u015fhisi konmu\u015f, ayn\u0131 zamanda kalp-damar rahats\u0131zl\u0131klar\u0131na sahip hastalar\u0131n %10\u2019undan fazlas\u0131 \u00f6l\u00fcyor. Diyabet, kronik solunum yolu hastal\u0131klar\u0131, y\u00fcksek tansiyon ve kanser (yani g\u00fcn\u00fcm\u00fczde k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte yayg\u0131n olan t\u00fcm hastal\u0131klar) y\u00fcksek risk olu\u015fturuyor.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fka hastal\u0131klara sahip olmayanlarda \u00f6l\u00fcm oran\u0131 %0,9 d\u00fczeyinde. Ba\u015fka bir ifadeyle \u00c7in\u2019de y\u00fcksek risk grubundaki ya\u015fl\u0131lar, ba\u015fka hastal\u0131klara da sahip olmalar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden \u00f6l\u00fcyor. Peki, \u201csa\u011fl\u0131\u011f\u0131n sosyal belirleyicileri\u201d bu tabloda nereye oturuyor? D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6), k\u00fcresel sa\u011fl\u0131k deneyimlerinden bahsederken \u015funlar\u0131 kaydediyor: \u201cSa\u011fl\u0131\u011f\u0131 tehdit eden deneyimlerin e\u015fitsiz da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 \u2018do\u011fal\u2019 bir olgu de\u011fil, yetersiz toplumsal tedbirlerin, adaletsiz ekonomik i\u015fleyi\u015fin ve k\u00f6t\u00fc politikalar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu zehirli birlikteli\u011fin bir sonucudur\u201d.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fcresel d\u00fczeyde halklar\u0131n sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131 farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steriyor. Ancak bunun nedeni (k\u00fcresel sermayenin bizi ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine) genetik veya bireysel davran\u0131\u015flar de\u011fil; DS\u00d6\u2019n\u00fcn niyetinden \u00e7ok daha radikal bir \u015fekilde sosyal ve politik. Bu \u201csa\u011fl\u0131\u011f\u0131n sosyal belirleyicileri\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 sosyalistler i\u00e7in faydal\u0131 bir ara\u00e7; g\u00fcnl\u00fck ve uzun vadeli sa\u011fl\u0131k durumumuzu i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplumun belirledi\u011fini vurguluyor.<\/p>\n\n\n\n

Geni\u015f bir ekolojik d\u00fczeyde 21. yy.da mikroskobik patojenler (hastal\u0131klara neden olan bakteri ve vir\u00fcsler) toplumsal ko\u015fullar\u0131n belirledi\u011fi modern tar\u0131m ve g\u0131da \u00fcretimi faaliyetleri y\u00fcz\u00fcnden g\u00fc\u00e7lenirken bu patojenlere maruz kalan insanlar g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fiyor. Genel ve \u00f6zel d\u00fczeyde vir\u00fcs\u00fcn neden etkili oldu\u011funu a\u00e7\u0131klayan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n sosyal belirleyicilerinin pek \u00e7ok etmeni var. Beslenme bunlardan en bariz olan\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Tarih-\u00f6ncesi d\u00f6nemden beri bilinen veremin nedeni bula\u015f\u0131c\u0131 bir bakteri. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde hala k\u00fcresel bir tehdit; \u00f6zellikle fakirleri ve k\u00f6t\u00fc ya\u015fam ve beslenme ko\u015fullar\u0131na sahip olanlar\u0131 vuruyor. Beslenme, sa\u011fl\u0131k hizmetleri ve bar\u0131nma ko\u015fullar\u0131n\u0131n iyile\u015fmesi sayesinde 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda Britanya\u2019da verem rakamlar\u0131 gerilemi\u015fti. Fakat 2015\u2019te geri d\u00f6nd\u00fc. Verem y\u00fckseli\u015fte oldu\u011fu i\u00e7in \u0130ngiltere Kamu Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Kurumu onu; obezite, sigara ve alkol t\u00fcketimi ve bunama (demans) ile birlikte en \u00f6nemli tehditler aras\u0131nda say\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Ara\u015ft\u0131rmalar, modern d\u00f6nem diyetinin yeterli besleyici \u00f6geler i\u00e7ermedi\u011fini g\u00f6steriyor. Bu da verem gibi patojenlere kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemlerinin zay\u0131f kalmas\u0131na neden oluyor. Obezite ve yeme bozukluklar\u0131, kalp-damar rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 gibi kronik hastal\u0131klar, y\u00fcksek tansiyon, kanser ve \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131 21. yy. beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 yayg\u0131n hastal\u0131klar. Bu rahats\u0131zl\u0131klar, toplum i\u00e7inde e\u015fitsiz da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6steriyor; i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131, \u00f6zellikle en yoksullar\u0131n\u0131 orant\u0131s\u0131z bir \u015fekilde etkiliyor.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n Covid-19 ve ya\u015fl\u0131 insanlarla ba\u011flant\u0131s\u0131 nedir?<\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7ti\u011fimiz on y\u0131llar, az besin veya yetersiz besin de\u011ferlerine sahip g\u0131dalar\u0131n t\u00fcketilmesi \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kan dengesiz beslenme, ya\u015fl\u0131 insanlar aras\u0131nda s\u0131k\u00e7a rastlan\u0131r oldu. Ya\u015fla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak beslenme d\u00fczenlemelerinin de\u011fi\u015fmesi, \u201cya\u015fl\u0131l\u0131k anokresisi\u201dne (b\u00f6yle deniyor) neden oluyor. Bu, t\u0131bbi ve toplumsal risk fakt\u00f6rleriyle \u2013 yaln\u0131zl\u0131k ve toplumdan izole ya\u015fam ve\/veya bak\u0131m evlerindeki k\u00f6t\u00fc ko\u015fullar \u2013 birle\u015fince dengesiz beslenme ile sonu\u00e7lan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla ya\u015fl\u0131larda \u2013 \u00f6zellikle bak\u0131m evlerinde kalanlarda \u2013 yetersiz beslenme \u00e7ok yayg\u0131n. Dengesiz beslenme tek ba\u015f\u0131na \u00f6l\u00fcme s\u00fcr\u00fckleyebilir elbette. Bununla birlikte epidemiyolojik ara\u015ft\u0131rmalar bunun ayn\u0131 zamanda enfeksiyonlara kar\u015f\u0131 savunmas\u0131z b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve hastal\u0131klar\u0131n daha a\u011f\u0131r ge\u00e7mesine neden oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Dengesiz beslenme hastal\u0131klara yakalanman\u0131n ve bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 \u00f6l\u00fcmlerin en \u00f6nemli nedenlerinden biri.<\/p>\n\n\n\n

Britanya\u2019da her sene 300 bin ki\u015fi do\u011frudan do\u011fruya dengesiz beslenme y\u00fcz\u00fcnden \u00f6l\u00fcyor ve \u00e7ocuk \u00f6l\u00fcmlerinin yar\u0131s\u0131 kadar\u0131nda da bunun dolayl\u0131 etkisi var. Ya\u015fl\u0131lar\u0131n toplumsal ya\u015famdan kopuk ve yaln\u0131zl\u0131k i\u00e7inde ya\u015famalar\u0131, dengesiz beslenme ve onunla ilintili hastal\u0131klar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden oluyor. Bu durumun hem Britanya\u2019da hem de d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda artma e\u011filimi de g\u00fc\u00e7l\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Sosyal hizmetlerin \u00f6zelle\u015ftirilmesi ya\u015fl\u0131 bak\u0131m evleri gibi kolektif alanlarda bile dengesiz beslenmenin artmas\u0131na neden oluyor. Sheffield Hallam \u00dcniversitesi\u2019nin bir ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re bak\u0131m evlerinde bir ki\u015fiyi beslemek i\u00e7in harcanan g\u00fcnl\u00fck tutar 2,44 sterlin. Ya\u015fl\u0131lar\u0131n Suistimaline Kar\u015f\u0131 M\u00fccadele\u2019nin lideri Gary Fitzgerald \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cBak\u0131m evlerinde verilen g\u0131dalar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck kalitesi yayg\u0131n bir problem ve bize g\u00f6re bu, \u00e7ok daha ciddi suistimal ve ihmallerin ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011finin bir i\u015fareti\u201d. Bunlara \u00f6l\u00fcmc\u00fcl hastal\u0131klar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131 da ekleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Britanya Parenteral[1]<\/a> ve Enteral[2]<\/a> Beslenme Derne\u011fi, bak\u0131m evlerinde kalanlar\u0131n be\u015fte birinin orta ve y\u00fcksek d\u00fczey dengesiz beslenmeyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011funu tahmin ediyor. Yetersiz beslenmenin sonucu olarak vitamin ve mineral eksikli\u011fi; kemiklerin k\u0131r\u0131lmas\u0131, enfeksiyonlara kar\u015f\u0131 savunmas\u0131zl\u0131k, deri problemleri, yaralar\u0131n iyile\u015fememesi, depresyon ve hatta i\u015ftahs\u0131zl\u0131k risklerini art\u0131r\u0131yor. Ya\u015fl\u0131lar\u0131n gen\u00e7lere g\u00f6re daha az kaloriye ihtiya\u00e7lar\u0131 oldu\u011fu do\u011fru, ancak sa\u011fl\u0131kl\u0131 kalabilmek i\u00e7in onlar\u0131n da en az di\u011fer ya\u015f gruplar\u0131 kadar besleyici g\u0131dalara gereksinimleri var.<\/p>\n\n\n\n

Kemer s\u0131kma politikalar\u0131 bu \u00f6l\u00fcmc\u00fcl gidi\u015fat\u0131 h\u0131zland\u0131rd\u0131. Avrupa Birli\u011fi\u2019nin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bir ara\u015ft\u0131rma son birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r Avrupa \u00e7ap\u0131nda ya\u015fl\u0131 \u00f6l\u00fcmlerinin art\u0131\u015f trendinde oldu\u011funu net bir bi\u00e7imde ortaya seriyor.<\/p>\n\n\n\n

\u0130talya<\/h3>\n\n\n\n

\u0130talya 2015\u2019te \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan bu yana en y\u00fcksek \u00f6l\u00fcm oran\u0131na (\u00e7o\u011funlukla \u00f6zellikle 75-95 ya\u015f aras\u0131ndaki y\u00fcksek \u00f6l\u00fcmler y\u00fcz\u00fcnden) \u015fahit oldu. \u0130talya\u2019da V\u00d6O\u2019nun %6 olmas\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 budur. Kemer s\u0131kma politikalar\u0131n\u0131n \u0130talyan toplumu \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131c\u0131 etki y\u00fcz\u00fcnden 2012\u2019de hanehalk\u0131n\u0131n %83\u2019\u00fc g\u0131da al\u0131\u015f-veri\u015flerini \u00f6zel indirimlere ve daha ucuz g\u0131dalara y\u00f6nelerek ger\u00e7ekle\u015ftiriyordu; 2,7 milyon \u0130talyan ise ihtiya\u00e7 duydu\u011fu sebzeleri kendisi yeti\u015ftirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Yak\u0131ttan tasarruf etmek i\u00e7in \u0130talyanlar\u0131n %65,8\u2019i seyahatlerini azaltm\u0131\u015f ve %42\u2019si ise t\u00fcmden seyahat etmeyi b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n \u00fcst\u00fcnden ge\u00e7en sekiz y\u0131lda durum daha da vahimle\u015fti. Ya\u015fl\u0131lar\u0131 gittik\u00e7e daha zay\u0131f ve k\u0131r\u0131lgan hale getiren toplumsal ve siyasal s\u00fcre\u00e7 dahilinde Kuzey Birli\u011fi fa\u015fistleri, insanlar\u0131n korkular\u0131n\u0131 istismar ederek se\u00e7imlerde ba\u015far\u0131 kazanmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Amerika Birle\u015fik Devletleri<\/h3>\n\n\n\n

ABD namlunun ucunda. Mart\u2019\u0131n ortas\u0131ndan itibaren New York eyaletindeki t\u00fcm okullar Nisan sonuna kadar kapat\u0131ld\u0131. Bu, k\u0131smen Covid-19 tehdidine kar\u015f\u0131 al\u0131nm\u0131\u015f bir tedbirdi. Hi\u00e7 olmazsa New York y\u00f6neticileri (bu yaz\u0131n\u0131n kaleme al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 s\u0131radaki Britanya hari\u00e7 di\u011fer t\u00fcm Avrupa \u00fclkelerindeki gibi) okullar\u0131n a\u00e7\u0131k olmas\u0131n\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131n rahat\u00e7a yay\u0131lmas\u0131na uygun ortam sa\u011flarken \u201cs\u00fcr\u00fc ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131\u201dna \u00e7ok az katk\u0131s\u0131n\u0131n olaca\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131na vard\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

Buna kar\u015f\u0131n bu tedbirin ayn\u0131 zamanda ABD\u2019nin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 di\u011fer b\u00fcy\u00fck salg\u0131n olan gribe kar\u015f\u0131 da al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. ABD\u2019nin Hastal\u0131k Kontrol ve Korunma Merkezi\u2019ne g\u00f6re Ekim 2019\u2019da ba\u015flayan \u201cgrip sezonu\u201d \u015fimdiye kadar 36 ila 51 milyon ki\u015fiyi etkiledi; t\u0131bbi tesislere 17 ila 24 milyon ba\u015fvuru yap\u0131ld\u0131, 370-670 bin ki\u015fi hastaneye yatt\u0131 ve 22-55 bin ki\u015fi \u00f6ld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Trump\u2019\u0131n Covid-19\u2019u \u201c\u00c7in vir\u00fcs\u00fc\u201d olarak nitelendirmesini anlamak kolayla\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Bir stratejiniz yoksa ve sosyal ve t\u0131bbi planlar\u0131 yerine getirebilecek \u00e7ok az merkezi mekanizmaya sahipseniz, salg\u0131n\u0131n kendi arka bah\u00e7enizde cereyan etti\u011fini kabullenmektense zamans\u0131z \u00f6l\u00fcmlerin su\u00e7unu yabanc\u0131lar\u0131n \u00fcst\u00fcne atmak daha iyidir! Tekrar edelim; artan yoksulluk ve toplumsal mahrumiyet ve onlar\u0131n do\u011fal e\u015flik\u00e7ileri dengesiz beslenme ve zay\u0131flayan ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemleri, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl gribin ve Covid-19\u2019un y\u00fckselmesinin ana nedenleridir.<\/p>\n\n\n\n

Bir ara\u015ft\u0131rma, 56 milyon Amerikal\u0131n\u0131n yoksulluk ve\/veya sosyal, ekonomik ve di\u011fer alanlarda mahrumiyet i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. Bu yetersiz bir tahmindir. Amerikal\u0131lar\u0131n be\u015fte biri yoksulluk i\u00e7inde ya\u015f\u0131yor. Bununla birlikte OECD\u2019nin yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda ya\u015fayan Amerikal\u0131 ya\u015fl\u0131lar\u0131n oran\u0131 di\u011fer t\u00fcm ileri \u00fclkelerden (Avustralya ve \u0130svi\u00e7re hari\u00e7) daha fazla. ABD yoksulluk ve kuvvetle ihtimal dengesiz beslenme ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda ya\u015fayan b\u00fcy\u00fck bir ya\u015fl\u0131 n\u00fcfusa sahip. Bu n\u00fcfus ayn\u0131 zamanda k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fcklerinden beri maruz kald\u0131klar\u0131 olumsuz sa\u011fl\u0131k ko\u015fullar\u0131 ve sa\u011fl\u0131k hizmetlerine s\u0131n\u0131rl\u0131 eri\u015fim y\u00fcz\u00fcnden \u00e7o\u011funlukla kronik rahats\u0131zl\u0131klardan muzdarip. Bu, Amerika i\u00e7in bir k\u0131yamet senaryosu ve Amerika\u2019n\u0131n ya\u015fl\u0131 yurtta\u015flar\u0131 i\u00e7in korkun\u00e7 ve trajik bir gelecek demek.<\/p>\n\n\n\n

Britanya<\/h3>\n\n\n\n

Bir tahmine g\u00f6re Britanya\u2019da salg\u0131n 2021 Bahar\u0131\u2019na kadar etkisini devam ettirecek ve bu s\u00fcre\u00e7te yakla\u015f\u0131k 8 milyon ki\u015fi hastanede tedavi alt\u0131na al\u0131nacak. Ciddi yoksulluk ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda ya\u015fayan ya\u015fl\u0131lar\u0131n oran\u0131, 1986\u2019dakinin be\u015f kat\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f durumda. Bu art\u0131\u015f Bat\u0131 Avrupa \u00fclkeleri aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck rakam. Yoksul emeklilerin say\u0131s\u0131 iki milyon (%16) ve daha vahimi son y\u0131llarda bu rakamlar art\u0131\u015f e\u011filiminde. Ya\u015fl\u0131lar aras\u0131nda baz\u0131 kesimler (\u00f6rne\u011fin kirac\u0131lar) \u00f6zellikle yoksulluk tehdidi alt\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n

Asya k\u00f6kenli emeklilerde yoksulluk oran\u0131 %31, siyahlarda %32; beyaz n\u00fcfusta bu oran %15. Mali olarak dezavantajl\u0131 olma durumu sadece gelirle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil; \u00f6rne\u011fin engelli veya s\u00fcrekli bak\u0131ma muhta\u00e7 vatanda\u015flar\u0131n maliyetleri daha y\u00fcksek veya so\u011fuk, k\u00f6t\u00fc yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f evlerde ikamet edenlerin \u0131s\u0131nma masraflar\u0131 daha fazla. Citizens Advice\u2019\u0131n (CA)[3]<\/a> son ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re \u00fccretsiz g\u0131da kart\u0131 da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 son iki y\u0131lda %11,2 artt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Daha \u00f6zele inildi\u011finde, CA hizmetlerine ya\u015fl\u0131lar\u0131n ula\u015f\u0131m\u0131nda ya\u015fanan g\u00fc\u00e7l\u00fcklere ra\u011fmen \u00fccretsiz g\u0131da kart\u0131 alan ya\u015fl\u0131lar\u0131n oran\u0131 artt\u0131; 50 ya\u015f\u0131n \u00fcst\u00fcndekilerde %26\u2019dan %31\u2019e, 60 ya\u015f \u00fcst\u00fcnde ise %6\u2019dan %9\u2019a y\u00fckseldi. 2017-18\u2019den 2018-19\u2019a gidilirken baz\u0131 CA b\u00fcrolar\u0131na yap\u0131lan bor\u00e7 ba\u015fvurular\u0131 %47 artt\u0131 ve 50 ya\u015f \u00fcst\u00fc ve 60 ya\u015f \u00fcst\u00fc ya\u015fl\u0131lar\u0131n oran\u0131 y\u00fckseldi.<\/p>\n\n\n\n

Bu d\u00f6nemde hizmetlerden yararlanma talebi de %14 artt\u0131. Bununla birlikte \u00f6zellikle ya\u015fl\u0131lar\u0131n ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 \u201cemeklilik kredisi ve bak\u0131mevi \u00f6dene\u011fi\u201d talebi %31\u2019den %42\u2019ye \u00e7\u0131kt\u0131. Britanya muhafazakar h\u00fck\u00fcmetin getirdi\u011fi \u201cUniversal Credit\u201d (Evrensel Kredi) ile birlikte sosyal destek sistemin a\u015fama a\u015fama devreye girmesi yoksullar\u0131n mali durumlar\u0131, beslenme, sa\u011fl\u0131k ve k\u0131r\u0131lganl\u0131k d\u00fczeyleri \u00fczerinde \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir etki yarat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7<\/h3>\n\n\n\n

Manzara ortada. Covid-19\u2019un \u00e7ok fazla ya\u015fl\u0131y\u0131 hedef tahtas\u0131na oturtmas\u0131n\u0131n arkas\u0131nda kemer s\u0131kma politikalar\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yoksulluk yat\u0131yor. Covid-19 belki son darbeyi vuruyor olabilir, fakat i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ya\u015fl\u0131 \u00fcyelerinin vaktinden \u00f6nce \u00f6lmesinin ger\u00e7ek nedeni genel sa\u011fl\u0131k ko\u015fullar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fc olmas\u0131d\u0131r. Bu ko\u015fullar son on y\u0131lda kemer s\u0131kma politikalar\u0131n\u0131n sosyal devlet harcamalar\u0131n\u0131 baltalamas\u0131 ve yoksullu\u011fu, dengesiz beslenmeyi art\u0131r\u0131p insanlar\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemlerini \u00e7\u00f6kertmesi sonucunda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Britanya h\u00fck\u00fcmetinin salg\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi tepki daha k\u00f6t\u00fc olmazd\u0131. Kararl\u0131 bir liderlik yerine kar\u015f\u0131m\u0131za Johnson\u2019\u0131n g\u00fcnl\u00fck brifing ad\u0131 alt\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 ahmak\u00e7a a\u015fa\u011f\u0131lamalar \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Plan yok, \u201ck\u0131r\u0131lgan\u201d gruplar i\u00e7in ekstra kaynak deste\u011fi yok; bunun yerine okullarda, hastanelerde ve ya\u015fl\u0131lar\u0131n evlerinde kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve korku var. Sadece \u201cki\u015fisel izolasyon\u201d \u00f6nerisi yapmak, bu grubun zaten cebelle\u015fti\u011fi beslenme sorunlar\u0131n\u0131 ve fiziksel ve ruhsal problemleri azd\u0131rmak d\u0131\u015f\u0131nda bir i\u015fe yaramaz.<\/p>\n\n\n\n

Daha \u00f6nceden kapanm\u0131\u015f ve k\u0131za\u011fa \u00e7ekilmi\u015f hastaneler ve klinikler hala kapal\u0131. Gelecekte bir zaman ortaya \u00e7\u0131kacak, belirsiz biyomedikal \u00e7are d\u0131\u015f\u0131nda kapitalizmin bize \u00f6nerece\u011fi bir \u015fey yok. Bu, asl\u0131nda biyomedikal bir sorun de\u011fil; toplumsal ve politik bir sorun. Kapitalizmin kar\u015f\u0131m\u0131za dikti\u011fi toplumsal ve politik sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmeden \u015fimdiki veya gelecekteki pandemileri \u00e7\u00f6zemeyiz.<\/p>\n\n\n\n

Lee Humber<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yaz\u0131n\u0131n orijinali Socialist Review dergisinde yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r ve \u015fu adresten ula\u015f\u0131labilir: http:\/\/socialistreview.org.uk\/456\/covid-19-decimating-poor-elderly-and-vulnerable<\/a><\/p>\n\n\n\n

Notlar<\/h4>\n\n\n\n

1. <\/a>\u0130la\u00e7 veya serumun damar yolu ile veya adale i\u00e7ine verilmesi \u2013 \u00e7.n.<\/p>\n\n\n\n

2. <\/a>Besinlerin a\u011f\u0131zdan veya t\u00fcple sindirim sistemine verilmesi \u2013 \u00e7.n.<\/p>\n\n\n\n

3. <\/a> Birle\u015fik Krall\u0131k genelinde para, yasal, t\u00fcketici ve di\u011fer sorunlarda insanlara yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in \u00fccretsiz, gizli bilgi ve tavsiyeler veren 316 ba\u011f\u0131ms\u0131z hay\u0131r kurumu a\u011f\u0131. (https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Citizens_Advice<\/a>) \u2013 \u00e7.n.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u00f6t\u00fc beslenme ve k\u00f6t\u00fc sa\u011fl\u0131k ko\u015fullar\u0131; sosyal devlet harcamalar\u0131 ve sa\u011fl\u0131k hizmetlerindeki kesintilerin ve y\u0131llard\u0131r s\u00fcren kemer s\u0131kma tedbirlerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 zehirli iklimle birle\u015fince pek \u00e7ok ki\u015fiyi pandeminin kuca\u011f\u0131na itti. Soyutlanm\u0131\u015f […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1640,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[466],"tags":[584,606,579,607,608],"class_list":["post-1639","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-eko-pol","tag-covid-19","tag-kemer-sikma","tag-korona","tag-neoliberalizm","tag-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1639","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1639"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1639\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1647,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1639\/revisions\/1647"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1640"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1639"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1639"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1639"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}