{"id":338,"date":"2014-06-10T16:08:19","date_gmt":"2014-06-10T13:08:19","guid":{"rendered":"http:\/\/marx-21.net\/?page_id=338"},"modified":"2014-06-10T16:10:57","modified_gmt":"2014-06-10T13:10:57","slug":"euro-krizi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/marx-21.net\/?page_id=338","title":{"rendered":"Euro Krizi"},"content":{"rendered":"
Costas Lapavistas<\/strong><\/em><\/pre>\n
Costas Lapavistas, Londra \u00dcniversitesi Do\u011fu ve Afrika \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Okulu Profes\u00f6r\u00fc, Euro krizi hakk\u0131nda Stefan Bornost’un sorular\u0131n\u0131 cevaplad\u0131:<\/em><\/p>\n
Kristal k\u00fcreyi a\u00e7al\u0131m: 2015’de hala Euro mu kullan\u0131yor olaca\u011f\u0131z?<\/strong><\/p>\n
Baz\u0131 \u00fclkeler b\u00fcy\u00fck ihtimalle 2015 senesinde Euro kullan\u0131yor olacak fakat E\u00aduro B\u00f6lgesi (Eurozone) i\u00e7indeki \u00fclkelerin hepsinin Euro kullanmaya devam etme\u00adsi ihtimal dahilinde g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Euro’nun \u015fu anki konumu s\u00fcrd\u00fcrebilir de\u011fil ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemeyecektir de. Euro’yu y\u0131k\u0131ma do\u011fru g\u00f6t\u00fcren bask\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortada. Av\u00adrupa tahvil (bono) piyasas\u0131 bile t\u0131kanm\u0131\u015f durumda \u00e7\u00fcnk\u00fc finansal yat\u0131r\u0131mc\u0131lar di\u00ad\u011fer bonolar\u0131 iflas korkusuyla satarak Alman tahvillerine y\u00f6neliyor. Sonu\u00e7 olarak da faiz oranlar\u0131n\u0131 y\u00fckseltiyor ve devlet kredilerini ve finansal kurumlar\u0131n normal i\u015fleyi\u015fini engelliyorlar.<\/p>\n
Merkel banka krizinin sorumlusu olarak spek\u00fclasyonun kontrolden \u00e7\u0131k\u00admas\u0131na sebep olmu\u015f sorumsuz bankac\u0131lar\u0131 i\u015faret ediyor, bor\u00e7 krizinde ise bor\u00e7lar\u0131n kontrolden \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep olanlar\u0131n sorumsuz (Akdeniz) h\u00fck\u00fc\u00admetleri oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor ve bu iki krizi birbirinden ay\u0131r\u0131yor. Bu ayr\u0131m an\u00adlaml\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n
Hay\u0131r, de\u011fil. Kriz 2007’de ABD’de bankac\u0131lar\u0131n ve finans\u00e7\u0131lar\u0131n spek\u00fclas\u00adyonlar\u0131 sebebiyle olu\u015fan emlak piyasas\u0131 balonuyla ba\u015flad\u0131. Alman bankac\u0131lar da ABD subprime ka\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131 sat\u0131n alarak bu s\u00fcrece dahil oldu. Bu balon patlad\u0131\u011f\u0131n\u00adda finansal kriz ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve bu kriz k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte bir durgunlu\u011fa yol a\u00e7t\u0131. Durgunluk s\u00fcrecinde devlet m\u00fcdahaleleriyle bankalar kurtar\u0131ld\u0131 ve talebi s\u00fcrd\u00fcr\u00adme \u00e7abas\u0131na girildi. Avrupa’n\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde y\u00fckselen kamu bor\u00e7lar\u0131 h\u00fck\u00fc\u00admetlerin savurganl\u0131klar\u0131n\u0131n de\u011fil, 2008-9 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki devlet m\u00fcdahalelerinin do\u011frudan sonucudur. Ve bug\u00fcn de yine tehlikede olan bankalard\u0131r \u00f6zellikle Av\u00adrupa bankalar\u0131d\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc ellerinde \u00e7ok fazla kamu borcu bulundurmaktad\u0131rlar. 2007-9 krizi Avrupa’da veya di\u011fer \u00fclkelerde tam olarak asla \u00e7\u00f6z\u00fclmedi. Avrupa devletleri kamusal finansta bir y\u0131k\u0131mla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda as\u0131l tehdit yine bankalara y\u00f6neliktir. Kriz neredeyse ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 noktaya geri d\u00f6nmektedir.<\/p>\n
Peki, ba\u015fka bir analiz de \u015f\u00f6yle diyor: Almanlar \u00f6zelle\u015ftirme, tasarruf ve maa\u015f kesintileriyle dolu zor zamanlar ya\u015famaktad\u0131r ve b\u00f6ylesi ciddi sorun\u00adlar\u0131n i\u00e7erisinde \u00fclkelerini d\u00fczene sokmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131r. Dahas\u0131 di\u011fer her\u00adkes e\u011flenmi\u015ftir, iyi bir hayat ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r ve \u015fimdi Almanlar\u0131n bunun faturas\u0131n\u0131 \u00f6demesini istemektedir. Almanlar da anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015fekilde bu fatu\u00adray\u0131 \u00f6demek istememektedir.<\/strong><\/p>\n
Alman i\u015f\u00e7ilerin Euro’ya \u015f\u00fcpheyle yakla\u015fmalar\u0131 normaldir. Euro’yu kurtar\u00admak i\u00e7in \u00e7o\u011funlukla do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak \u00fccretlerinden al\u0131nan vergiler\u00adden olu\u015fmu\u015f kamu b\u00fct\u00e7esinden para harcanmas\u0131n\u0131 istememektedirler. 15 y\u0131ldan uzun zamand\u0131r Alman i\u015f\u00e7iler artmayan maa\u015flarla sendika g\u00fcc\u00fcnden ve refahtan yoksun ya\u015famaktad\u0131r. Alman kapitalizminin yeniden yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n maliyeti i\u015f\u00ad\u00e7iler taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. Rekabet ba\u015far\u0131s\u0131 ve artan ihracatlar i\u015f\u00e7iler \u00fcze\u00adrinde bask\u0131 yaratmaktad\u0131r. Rekabetteki ba\u015far\u0131 \u00fcretimdeki art\u0131\u015ftan, genel verimlilikten veya \u00f6zel bir marifetten kaynaklanmamaktad\u0131r, bu arg\u00fcmanlar\u0131n hepsi Alman kapitalizmi i\u00e7in s\u00f6ylenen beylik laflardan ibarettir. Az geli\u015fmi\u015f \u00fcl\u00adkeler (\u00e7evre \u00fclkeler- periferi) bu konularda daha ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015flard\u0131r. Alman ka\u00adpitalizminin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc yaln\u0131zca i\u015f\u00e7iler \u00fczerindeki bask\u0131dan kaynaklanmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Alman i\u015f\u00e7ilerinin kamu b\u00fct\u00e7esini, Euro’yu ve dahas\u0131 bankalar\u0131 kur\u00adtarmak i\u00e7in kullanmaya geldi\u011finde g\u00f6sterdikleri i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel tepkiyi anlamak ko\u00adlayd\u0131r. Fakat s\u00f6ylemem gerekir ki bu bir yan\u0131yla yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f bir tepkidir. Di\u011fer Avrupa \u00fclkelerinde i\u015f\u00e7ilerin son 15 y\u0131ld\u0131r \u00e7ok daha iyi ko\u015fullarda ya\u015fad\u0131k\u00adlar\u0131 do\u011fru de\u011fildir. \u00c7al\u0131\u015fan kesimin \u00fczerindeki bask\u0131 AB tamam\u0131nda \u00e7ok yo\u011fun\u00addur ve emek genel olarak gelir pay\u0131n\u0131 sermaye kar\u015f\u0131s\u0131nda kaybetmektedir. Di\u011fer egemen s\u0131n\u0131flar Alman kapitalizminin yolundan gitmeyi denedi fakat daha az a\u00adc\u0131mas\u0131z olduklar\u0131 i\u00e7in daha az ba\u015far\u0131l\u0131 oldular. E\u011fer Alman i\u015f\u00e7iler rahats\u0131z ve \u00f6f\u00adkeli hissediyorsa bu \u00f6fkeyi h\u00fck\u00fcmete ve i\u015fverenlere y\u00f6neltmelidirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc bask\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 Yunan, \u0130talyan, \u0130spanyol veya di\u011fer i\u015f\u00e7iler de\u011fil kendi egemen s\u0131n\u0131flar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Alman Hristiyan Demokrat Birli\u011fi’nden Volker Kauder bu karma\u015fa\u00addan, yani kemer s\u0131kma politikalar\u0131ndan ve ihracat odakl\u0131 ekonomik politika\u00addan kurtulmak i\u00e7in Avrupa’n\u0131n “Almanca \u00f6\u011frenmesi” gerekti\u011fini s\u00f6yledi. Alman stratejisi uygulanabilir bir strateji midir?<\/strong><\/p>\n
Hay\u0131r, Alman stratejisi kesinlikle Eurozone’u ortadan kald\u0131racak bir re\u00e7ete\u00addir. Alman ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n sebebi Alman i\u015f\u00e7iler \u00fczerindeki bask\u0131d\u0131r ve bu Alman \u015fir\u00adketlerine rekabet avantaj\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. \u0130\u015fverenler de bu avantaj\u0131 Eurozone’un en geni\u015f alan\u0131nda olu\u015fturduklar\u0131 ticari \u00fcretim fazlas\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in kullanmaktad\u0131r.<\/p>\n
Eurozone etkili bir \u015fekilde Alman piyasas\u0131 haline gelmi\u015fti ve bu, Euro’nun Alman kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131na sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck avantajd\u0131r. Fakat biri b\u00fcy\u00fck miktarda ticari \u00fcretim fazlas\u0131 (ihracat fazlas\u0131) yaparsa bunun anlam\u0131 di\u011ferinin b\u00fcy\u00fck ticari a\u00e7\u0131k verece\u011fidir. Dolay\u0131s\u0131yla Avrupa \u00e7evre \u00fclkelerinin a\u00e7\u0131klar\u0131 Alman ticari fazlal\u0131k\u00adlar\u0131n\u0131n bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Bu dengesizlik Eurozone’ un istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n temelini o\u00adlu\u015fturmaktad\u0131r. E\u011fer Alman egemen s\u0131n\u0131f\u0131nda ger\u00e7ek bir bilgelik var olsayd\u0131 \u00f6zellikle Euro’nun dolar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki kur oran\u0131 y\u00fckselip de Eurozone d\u0131\u015f\u0131na tica\u00adret yapmak zorla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda kendi ticaret fazlal\u0131klar\u0131n\u0131 k\u0131smaya \u00e7al\u0131\u015farak bu denge\u00adsizli\u011fe i\u015faret ederdi. Sonu\u00e7 olarak Alman politikas\u0131n\u0131n ana eksenini olu\u015fturan, maa\u015f kesintilerine zorlama ve Eurozone’ daki talepleri d\u00fc\u015f\u00fcrme politikas\u0131 Euro- zone’un y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
Fakat bu hi\u00e7 mant\u0131kl\u0131 de\u011fil. Neden Alman egemen s\u0131n\u0131f\u0131 en b\u00fcy\u00fck kar\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 Eurozone’u y\u0131kacak bir strateji uygulas\u0131n ki?<\/strong><\/p>\n
Bu soru bir\u00e7ok ekonomistin de kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Alman egemen s\u0131\u00adn\u0131f\u0131n\u0131n Eurozone’u y\u0131kmak gibi bir derdi yok \u00e7\u00fcnk\u00fc oradan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck karlar el\u00adde ediyor. Fakat bu yapt\u0131klar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ve \u00e7eli\u015fkilerini anlad\u0131klar\u0131 anlam\u0131na gelmiyor. Anl\u0131k ulusal \u00e7\u0131karlar pe\u015finde ko\u015fuyor olmalar\u0131 istemeden sistemin ge\u00adnel istikrar\u0131n\u0131, hatta d\u00fcnyan\u0131n genelini tehdit ediyor. \u00d6ncelikle, hi\u00e7bir egemen s\u0131\u00adn\u0131f i\u015f\u00e7ilerin maa\u015flar\u0131n\u0131 artt\u0131rmak istemez \u00e7\u00fcnk\u00fc bu, rekabet avantajlar\u0131n\u0131 kaybetmelerine sebep olur. Dahas\u0131 \u00fcretim fazlas\u0131 kapitalist devletler aras\u0131ndaki hiyerar\u015fik g\u00fcc\u00fcn kayna\u011f\u0131d\u0131r ve Alman kapitalistleri bu g\u00fc\u00e7ten vazge\u00e7mek isteme\u00admektedir (bu kapitalist anlay\u0131\u015ftaki merkantilist \u00f6zd\u00fcr). Herkes “Alman olmal\u0131\u00add\u0131r” s\u00f6ylemiyle asl\u0131nda temel olarak \u015funu s\u00f6ylemektedirler; a\u00e7\u0131klar\u0131 olan \u00fclkeler i\u015f\u00e7ilerine bask\u0131 yapmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrerek tasarruf etmeye devam etmelidir. B\u00fcy\u00fck ih\u00adtimalle bunun Avrupa’da gelir denge noktas\u0131n\u0131 azaltaca\u011f\u0131n\u0131 umuyorlar ve bunun da bir s\u00fcre sonra genel b\u00fcy\u00fcmenin yeni ko\u015fullar\u0131n\u0131 olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Fakat Eurozone’un ortadan kalkmas\u0131 bu beklentinin olu\u015fmas\u0131ndan daha m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n
Baz\u0131 ekonomistler “bazuka” y\u00f6ntemini, Avrupa Merkez Bankas\u0131’n\u0131n devlet bor\u00e7lar\u0131n\u0131 kapatmak i\u00e7in para basmas\u0131n\u0131 savunuyor. Bu y\u00f6ntem ya\u00adrarl\u0131 olabilir mi?<\/strong><\/p>\n
Bu y\u00f6ntemin savunuluyor olmas\u0131 yorumcular\u0131n ve iktisat\u00e7\u0131lar\u0131n ne kadar u\u00admutsuz olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. O kadar umutsuzlar ki Avrupa Merkez Bankas\u0131’n\u0131n (AMB) m\u00fcdahalesini istiyorlar. Yunanistan 2009’da kredi s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u00e7ekti\u011fi zaman krizin tahmin ettiklerinden \u00e7ok daha \u015fiddetli oldu\u011funu fark ettiler. Son iki sene\u00addir yapt\u0131klar\u0131 \u00e7e\u015fitli \u00f6neriler, Eurobond fikri de dahil hi\u00e7bir yere varmad\u0131. En re\u00adzil fiyasko da Avrupa Finansal \u0130stikrar Fonu (AF\u0130F) oldu, sebebi de \u00e7ok basittir: Merkez g\u00fc\u00e7ler \u00e7ok az ger\u00e7ek para ortaya koydu, 100 milyar dolardan daha az. Sonra bu paray\u0131 leveraj yoluyla 440 milyar dolar gibi g\u00f6sterdiler. Ve Ekim 2011’de 1,5 trilyon, hatta daha fazla olmas\u0131 i\u00e7in bir leveraj daha \u00f6nerdiler. Bu sa\u00e7ma sa\u00adpan fikir, AF\u0130F’ten leveraj uygulanm\u0131\u015f bu taahh\u00fctleri ger\u00e7ek para koyarak alma\u00adlar\u0131 istenen Rusya, \u00c7in ve di\u011ferleri taraf\u0131ndan bo\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00fclkeler nazik\u00e7e bu \u00f6neriyi reddetti ve Avrupal\u0131lara kendi varl\u0131klar\u0131n\u0131 kullanmalar\u0131n\u0131 s\u00f6y\u00adledi.<\/p>\n
AF\u0130F i\u015fe yaramad\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc merkez g\u00fc\u00e7ler di\u011fer devletleri ya da di\u011fer devlet\u00adlerin bankalar\u0131n\u0131 kurtarman\u0131n maliyetini y\u00fcklenmek istemiyor. Bu, Ekonomik ve Mali Birlik’in yap\u0131sal zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r ve bu zay\u0131fl\u0131k Euro’nun son \u015fans\u0131 olan Avrupa Merkez Bankas\u0131 politikalar\u0131n\u0131n da \u00f6n\u00fcnde engel olacakt\u0131r. G\u00fcncel \u00f6neri, AMB’nin ikinci el piyasas\u0131nda devlet bor\u00e7lar\u0131n\u0131 sat\u0131n almas\u0131, bu y\u00f6ntemle faiz oranlar\u0131n\u0131 a\u00ad\u015fa\u011f\u0131ya \u00e7ekip krizin etkilerini azaltmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde. Bunu yapmak \u00e7o\u011fu insan\u0131n d\u00fc\u00ad\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar kolay de\u011fil ve zor olmas\u0131n\u0131n sebebi Almanlar\u0131n sava\u015f y\u0131llar\u0131ndan bu yana kolektif bilin\u00e7lerinde ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 hiperenflasyon tak\u0131nt\u0131s\u0131yla ilgili de\u011fil.<\/p>\n
Zor olmas\u0131 AMB’nin kendi yap\u0131s\u0131 ile ilgilidir. AMB normal bir merkez ban\u00adkas\u0131 de\u011fildir \u00e7\u00fcnk\u00fc arkas\u0131nda g\u00fcc\u00fcyle varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 garantileyecek tek bir devlet yok\u00adtur. Aksine Alman Bundesbank’\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn oldu\u011fu bir\u00e7ok ulusal merkez bankas\u0131ndan olu\u015fan bir kurumdur. AMB’ye bu g\u00fcnlerde baz\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6dene\u00admeyecek olan 17 devlet bonosunu sat\u0131n almas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131l\u0131yor. Britanya, ABD ya da Japonya’da oldu\u011fu gibi devletin bor\u00e7lar\u0131n\u0131 sat\u0131n almas\u0131 istenmiyor. \u0130flas et\u00admi\u015f devletlerin riskleri AMB’nin bilan\u00e7osuna dahil edilecek ve dolay\u0131s\u0131yla etkili bir \u015fekilde Bundesbank’\u0131n bilan\u00e7osuna girmi\u015f olacak. Bu \u015fekilde AMB’nin g\u00fcve\u00adnilirli\u011fi azalacak, Euro tehlike alt\u0131na girecek ve Alman devletinin potansiyel ris\u00adki y\u00fckselecektir. Ve Alman ulusal borcu \u015fu an g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek \u00f6l\u00e7\u00fclerdedir.<\/p>\n
Almanya bu talebe m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Do\u011fal olarak da tah\u00advil piyasas\u0131 durgun olmaya devam ederse Almanya da bir \u015fekilde bask\u0131y\u0131 azalt\u00admak i\u00e7in AMB’nin \u0130talyan ve \u0130spanyol bonolar\u0131n\u0131 almas\u0131na izin vererek hi\u00e7 de\u011filse mali birli\u011fin h\u0131zla \u00e7\u00f6kmesini \u00f6nlemek i\u00e7in yumu\u015fayacakt\u0131r. Fakat Alman\u00adya bunun uzun soluklu bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, yaln\u0131zca umutsuz nakit ihtiyac\u0131\u00adn\u0131n giderilmesine yarayaca\u011f\u0131n\u0131n ve hala merkez bankas\u0131 i\u00e7in bir risk yarataca\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131ndad\u0131r. E\u011fer Almanya AMB m\u00fcdahalesi konusunda anla\u015fmaya var\u0131rsa AMB’nin mali d\u00fczenlemelerinde ciddi de\u011fi\u015fiklikler talep edecektir.<\/p>\n
Son Avrupa Zirvesi’nde \u00fczerinde anla\u015f\u0131lan uzun d\u00f6nemli \u00e7\u00f6z\u00fcm Ortak Avrupa Ekonomik ve Finansal Politikas\u0131d\u0131r. Alman Sosyal Demokratlar\u0131 da her zaman istedikleri ekonomi politi\u011fin ya\u015fama ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yleyerek bu dek\u00adlarasyondan yana tav\u0131r ald\u0131. Avrupa’n\u0131n “sosyal demokratla\u015fma” s\u00fcrecine girdi\u011fi anlam\u0131na m\u0131 geliyor bu?<\/strong><\/p>\n
Kesinlikle hay\u0131r. Sosyal Demokratlar Avrupal\u0131la\u015fmay\u0131 ve Avrupa entegras\u00adyon s\u00fcrecinin \u015fu anki durumunu yanl\u0131\u015f anl\u0131yor. “Koordinasyon” ve “devlet m\u00fc\u00addahalesi” kelimelerini duyduklar\u0131nda AB’nin bir \u00e7e\u015fit ilerici, Keynesyen, refah devleti odakl\u0131 bir proje oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Dolay\u0131s\u0131yla, sol bu s\u00fcre\u00e7te a\u011f\u0131r\u00adl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koyabilseydi baz\u0131 sosyal politikalar\u0131 zorlayarak AB’yi daha da ilerici bir konuma getirirdi diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Fakat bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, hi\u00e7bir zaman do\u011fru olma\u00add\u0131 ve son iki y\u0131lda da kesinlikle hatal\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. Zirvenin \u00f6nerilerini ele alal\u0131m. E\u011fer AB istikrarl\u0131 ortak ekonomik ve finansal bir politikada uzla\u015f\u0131rsa (bu konuda \u015f\u00fcpheliyim) bu kesinlikle maa\u015flar\u0131n artmas\u0131na, i\u015f\u00e7i haklar\u0131n\u0131n geni\u015fleme\u00adsine, \u00fcretimin art\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in kamusal yat\u0131r\u0131mlara, refah\u0131n artmas\u0131na yarayan bir poli\u00adtika olmayacak. Daha \u00e7ok Volker Kauder’in s\u00f6yledi\u011fi gibi, tasarruf \u00f6nlemlerine, maa\u015flar \u00fczerinde ciddi bask\u0131lara, d\u0131\u015far\u0131dan empoze edilen mali bir sisteme yol a\u00ad\u00e7acak. Bu \u00f6neri Alman egemen s\u0131n\u0131f\u0131ndan \u00e7\u0131km\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ve i\u00e7inde bizle\u00adri mutlu edebilecek hi\u00e7bir \u015fey bulundurmuyor.<\/p>\n
Siz Yunanistan’\u0131n Eurozone’dan \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 savundunuz. Almanya’da bu sizi milliyet\u00e7i sa\u011f kanatla ayn\u0131 pozisyona sokuyor. Bu konuda neler s\u00f6y\u00adleyeceksiniz?<\/strong><\/p>\n
Sa\u011f kanatla ayn\u0131 pozisyondan \u00e7\u0131k\u0131\u015f \u00f6nerisi yapmaya hi\u00e7 gerek yok. Aksine resmi sol \u00f6rg\u00fctler, Almanya’da ve di\u011fer bir\u00e7ok Avrupa \u00fclkesinde Eurozone kri\u00adzinde ald\u0131klar\u0131 tutumu savunmal\u0131d\u0131r. Bana \u00f6yle geliyor ki, en az\u0131ndan Almanya ve Fransa’da geni\u015f sol partiler Alman ve Frans\u0131z egemen s\u0131n\u0131f\u0131yla ayn\u0131 safta yer al\u00add\u0131 yani Euro’yu savundular. Avrupa’da \u015fu anki ana politik problem Almanya ve Fransa’daki a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131lar\u0131n pozisyonu de\u011fildir… \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 pahas\u0131na Avrupal\u0131la\u015f\u00admay\u0131 savunma, Euro’yu kurtarma, Euro’nun kurumsal konumunu de\u011fi\u015ftirmedir. Alman solunun ve Alman sendikalar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck kesimi ve Frans\u0131z solu pratikte bu politikalar\u0131 savundu. Merkel ile Sarkozy’nin ortak bir “Avrupa evi” in\u015fa ettikle\u00adrini ve sadece kap\u0131lar\u0131 de\u011fi\u015ftirip, yeri cilalayarak yeni bir mutfak yapt\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u00ad\u015f\u00fcnd\u00fcler. Ana sol partiler egemen s\u0131n\u0131ftan ba\u011f\u0131ms\u0131z politika kurma kapasitelerini yitirmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n
\u00c7evre \u00fclkelerin Eurozone’dan \u00e7\u0131kmas\u0131 arg\u00fcman\u0131, Avrupa’y\u0131 \u015fu an belirleyen ulusal hiyerar\u015filerle, s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131 ba\u011flar\u0131n\u0131n kopu\u015fuyla ilgilidir. AMB bir \u00e7e\u015fit Dayan\u0131\u015fma, Bar\u0131\u015f ve Enternasyonal Anlay\u0131\u015f birli\u011fi de\u011fildir. Mali birlik \u00f6ncelik\u00adle Avrupa’daki b\u00fcy\u00fck bankalar\u0131n ve b\u00fct\u00fcn i\u015fletmelerin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in olu\u015fturulmu\u015f bir mekanizmad\u0131r. Bunu da Almanya ve Fransa gibi merkez \u00fclke\u00adlerin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 Yunanistan, Portekiz ve \u0130spanya gibi \u00e7evre \u00fclkeler pahas\u0131na ko\u00adruyarak yapmaktad\u0131r. Standart Marksist dille anlat\u0131rsak, AMB emperyalist bir ara\u00e7t\u0131r. Almanya ve Fransa’n\u0131n egemen s\u0131n\u0131flar\u0131 do\u011fal olarak Euro’yu kurtarmak istiyor (bu istek \u00e7abalar\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 olacaklar\u0131 anlam\u0131na gelmiyor). Bana \u00f6yle ge\u00adliyor ki sol, \u00f6zellikle radikal sol bunun ana m\u00fccadele alan\u0131 oldu\u011funu ve kendile\u00adrini buna g\u00f6re konumland\u0131rmalar\u0131 gerekti\u011fini fark etmelidir. Sol, mali birli\u011fi kurtarma oyununda yer almamal\u0131d\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bu birlikte yeri yoktur. Sol \u00f6ncelikle i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmek durumundad\u0131r ve bunun anlam\u0131 Eu- ro’yu terk etmekse vars\u0131n \u00f6yle olsun.<\/p>\n
Sa\u011f partilerin ve kurumlar\u0131n da \u00e7\u0131k\u0131\u015f \u00f6nerisini destekledikleri do\u011frudur. Bu y\u00fczden sol ilerici \u00e7\u0131k\u0131\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapmal\u0131d\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131nda derin bir sosyal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ihtiyac\u0131 olanlar Yunanistan ve di\u011fer \u00e7evre \u00fclkelerdir ve Euro’dan \u00e7\u0131k\u0131\u015f de\u011fi\u015fim i\u00e7in kataliz\u00f6r olabilir. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm bankalar\u0131n kamusal m\u00fclkiyetini, ser\u00admaye kontrollerini, gelir ve zenginli\u011fin yeniden da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 ve sanayi politikas\u0131n\u0131n bi\u00e7imlendirme ara\u00e7lar\u0131nda s\u00f6z sahibi olmay\u0131 i\u00e7ermelidir. En \u00f6nemli ama\u00e7 istihda\u00adm\u0131n ve gelir ile \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Son otuz y\u0131ld\u0131r h\u00fck\u00fcm s\u00fcren neoliberal politikalar ile radikal bir kopu\u015f olmal\u0131d\u0131r. Eurozone’dan \u00e7\u0131k\u0131\u015f on y\u0131llard\u0131r ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u00fcreselle\u015fme trendine kar\u015f\u0131 ilk ger\u00e7ek kar\u015f\u0131 koyu\u015f olacakt\u0131r. Bunlar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Yunanistan ve di\u011fer \u00e7evre \u00fclkeler dengeyi emekten yana de\u011fi\u015f\u00adtirecek d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm programlar\u0131n\u0131 benimsemelidir. Bu, sosyalizm i\u00e7in m\u00fccadele a\u00add\u0131na daha iyi ko\u015fullar yaratacakt\u0131r ve mali birlik s\u0131n\u0131rlar\u0131nda b\u00f6ylesi bir yol m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Fakat e\u011fer sol Euro meselesinde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmay\u0131 ve politik \u00f6nerilerini Avrupa i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n hakl\u0131 Avrupa Birli\u011fi ku\u015fkular\u0131na dayand\u0131rmay\u0131 reddederse a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f bu bo\u015fluktan kolayca faydalanabilir. Euro’nun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc yak\u0131nla\u015ft\u0131k\u00e7a sol radikal bir alternatif sunmazsa sa\u011f kanat fikirler Avrupa insanlar\u0131 aras\u0131nda yayg\u0131nla\u015f\u0131r. Almanya’da Yunanl\u0131lar i\u00e7in s\u00f6ylenen ve Yunanistan’da Almanlar hakk\u0131nda s\u00f6y\u00adlenen \u00e7irkin s\u00f6ylemler bu tehlikenin ger\u00e7ek oldu\u011funu g\u00f6steriyor. E\u011fer sol Eu- ro’nun d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri gibi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark edip bu do\u011frultuda hareket etmezse i\u015fler \u00e7ok daha k\u00f6t\u00fcye gidebilir.<\/p>\n
Affedersiniz, ama Avrupa’da y\u0131llarca sava\u015fan devletlerden ve iki d\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan sonra sol AB’yi ilerici olarak g\u00f6rmek durumundaym\u0131\u015f gibi alg\u0131\u00adlan\u0131yor. Nas\u0131l bir se\u00e7enek \u00f6neriyorsunuz? Ortak bir politik \u00fcstyap\u0131n\u0131n olma\u00add\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7e\u015fit eski g\u00fczel ulus devlete d\u00f6n\u00fc\u015f m\u00fc?<\/strong><\/p>\n
Bu arg\u00fcman\u0131 her zaman duyuyoruz, h\u00fck\u00fcmetlerden, siyasi partilerden, sen\u00addikalardan ve hatta soldan. Fakat ben bunu kabul etmiyorum. AB ima etti\u011finiz gi\u00adbi ilerici bir proje de\u011fildir. Dahas\u0131 zaman i\u00e7erisinde i\u00e7eri\u011fi de\u011fi\u015fmi\u015ftir, AB bug\u00fcn 50 y\u0131l \u00f6nceki gibi de\u011fildir. AB \u00f6zellikle de mali birlik geli\u015ftik\u00e7e a\u00e7\u0131k ve kat\u0131 s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 finans ve b\u00fcy\u00fck i\u015fletmelerle savunan ve koruyan bir mekanizma hali\u00adne gelmi\u015ftir. Ayr\u0131ca kriz ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan beri AB iki tane olduk\u00e7a sorunlu bak\u0131\u015f a\u00ad\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130lki baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck uluslar\u0131n \u00f6zerkli\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a ve gerek\u00e7esiz ihlal edilmi\u015ftir. Av\u00adrupa’n\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgeleri ne yapacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen merkez \u00fclkelerden komiteler taraf\u0131ndan (Almanlar genelde bu komiteler i\u00e7erisindeki temel unsurdur) s\u00fcrekli zi\u00adyaret edilmi\u015ftir. Ulusal ekonomik ve sosyal politikalar\u0131 dikte etmi\u015flerdir. \u0130kincisi ve daha ciddisi ise demokrasi ihlal edilmi\u015ftir ve sadece \u00e7evre \u00fclkelerde de\u011fil. U\u00adzun bir s\u00fcre boyunca AB, demokrasinin garant\u00f6r\u00fc, Avrupa halk\u0131n\u0131n demokratik haklar\u0131n\u0131 koruyan bir mekanizma olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u015eimdi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki durum hi\u00e7 de b\u00f6yle de\u011fildir. G\u00f6r\u00fcyoruz ki AB ve \u00f6zellikle AMB politik alana b\u00f6lgesel \u00e7\u0131karlar ve \u015fu anki durumda finansal \u00e7\u0131karlar empoze eden bir mekanizmad\u0131r. Bankalar yaln\u0131zca ekonomik politikalar de\u011fil ayn\u0131 zamanda politik s\u00fcre\u00e7ler de dikte ediyor; bakanlar\u0131 ve h\u00fck\u00fcmetleri belirliyor.<\/p>\n
AB’de olanlar\u0131n Almanya Weimar Cumhuriyeti’ni hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek a\u00adbart\u0131l\u0131 olmaz. Avrupa halk\u0131nda demokrasinin yozla\u015ft\u0131\u011f\u0131na, se\u00e7im s\u00fcrecinin d\u0131\u015f\u0131n\u00addaki insanlar taraf\u0131ndan kontrol edildi\u011fine ve b\u00f6lgesel \u00e7\u0131karlar\u0131n emrinde oldu\u011funa dair yayg\u0131n bir kan\u0131 var. Tehlikeli bir yap\u0131lanma olu\u015fuyor. Ge\u00e7mi\u015fin s\u00f6zleri ve s\u00f6ylemleri \u00fczerinde AB’yi destekleyenler bug\u00fcn\u00fc \u00e7ok dikkatli d\u00fc\u015f\u00fcnmelidir.<\/p>\n
Bu ge\u00e7mi\u015fin aksine, AB’den \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n yaln\u0131zca soyutlanma ile ilgili olmad\u0131\u011f\u0131\u00adn\u0131 veya Avrupa Halk\u0131n\u0131n Birli\u011fi kavram\u0131na kar\u015f\u0131 olmak anlam\u0131na gelmedi\u011finin al\u00adt\u0131n\u0131 \u00e7izmek isterim. Aksine \u00e7\u0131k\u0131\u015f arg\u00fcman\u0131 mali birli\u011fin s\u0131n\u0131fsal do\u011fas\u0131yla ilgilidir, AB’de neler oldu\u011funu anlamakla ve Avrupal\u0131lar\u0131n Birli\u011fi i\u00e7in m\u00fccadele etmekle ilgilidir. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131na, dayan\u0131\u015fmas\u0131na dayanan bir birlikten daha ger\u00e7ek bir Avrupal\u0131 Birlik olamaz. Bug\u00fcn Avrupa’n\u0131n b\u00f6ylesi bir istikamete ihtiyac\u0131 var ve bu yol ancak \u00e7al\u0131\u015fan kesimden gelebilir. Avrupa’n\u0131n geri kalan\u0131, Merkel’in Al\u00admanya’da ve d\u0131\u015far\u0131da y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc politikalara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in Alman i\u015f\u00e7ilerine ih\u00adtiya\u00e7 duyuyor. Almanya’daki bir hareket, \u00e7evre \u00fclkelerdeki bask\u0131n\u0131n derhal azalmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olarak, a\u015fa\u011f\u0131dan gelen bir Avrupal\u0131lar\u0131n Birli\u011fine do\u011fru dev bir ad\u0131m olabilir.<\/p>\n
Yani diyorsunuz ki Avrupa solu ve \u00f6zellikle merkez \u00fclkelerdeki, Alman\u00adya ve Fransa, sol, h\u00fck\u00fcmetlerine kar\u015f\u0131 Euro’ya dair ba\u011f\u0131ms\u0131z bir pozisyon sergilemelidir? Bu pozisyon ne olmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n
Benden hem \u00e7\u0131k\u0131\u015f \u00f6nerisinin \u00e7evre \u00fclkelerin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131nda nas\u0131l tep\u00adki g\u00f6rece\u011fini a\u00e7\u0131klamam\u0131 hem de t\u00fcm Avrupa solu i\u00e7in bir program vermemi is\u00adtiyorsunuz. B\u00f6ylesi geni\u015f bir program ancak kolektif \u00e7aba sonucunda ve kendi \u00fclke ko\u015fullar\u0131n\u0131 bilen sosyalistler aras\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131larak ortaya \u00e7\u0131kabilir. Fakat ben Avrupal\u0131lar\u0131n Birli\u011fi fikrine dayanarak yeni bir program\u0131n gereksinimleri ile ilgi\u00adli baz\u0131 noktalara de\u011finebilirim.<\/p>\n
\u00d6ncelikle Mali Birli\u011fin, birli\u011fe do\u011fru bir ad\u0131m oldu\u011fu fikrini reddederek Merkel’in Avrupac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bir kopu\u015fa ihtiyac\u0131m\u0131z var. Ortak bir Avrupal\u0131 kimli\u011fi fikri muhte\u015fem bir fikir ve Avrupal\u0131 insanlara temas ediyor fakat kapitalist s\u0131n\u0131f\u00adlar\u0131n hiyerar\u015fik birli\u011finden olu\u015fturulmu\u015f bir AB bu fikri ger\u00e7ekle\u015ftiremez. Aksi\u00adne AB ‘nin bug\u00fcnk\u00fc yap\u0131s\u0131 Almanlarda ve Yunanl\u0131larda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi insanlar\u0131 kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getiriyor. Birli\u011fi yeniden tarif etmeye ihtiyac\u0131m\u0131z var ve bu, ancak ulusal \u00f6zerkli\u011fe ve \u00e7evre ile merkez \u00fclkelerdeki demokrasiye sayg\u0131 temelinde m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
Avrupal\u0131lar\u0131n Birli\u011fi i\u015f\u00e7ilerin m\u00fccadelelerine, taleplerine ve isteklerine da\u00adyanmal\u0131d\u0131r; a\u015fa\u011f\u0131dan gelen ger\u00e7ek bir dayan\u0131\u015fmaya dayanmal\u0131d\u0131r. Bunu yapmak i\u00e7in ortak bir m\u00fccadele alan\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z var ve kriz bu f\u0131rsat\u0131 bize vermekte\u00addir. Elbette ki kriz merkez ve \u00e7evre \u00fclkelerde farkl\u0131 ilerledi\u011fi i\u00e7in, b\u00fcy\u00fck ulusal farkl\u0131l\u0131klar bulunmaktad\u0131r fakat temel talepleri olu\u015fturabilecek ortak bir alan da var. \u00d6rne\u011fin, gelirin yeniden da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 gereklili\u011fi konusunda ortakla\u015f\u0131yoruz. Alman i\u015f\u00e7iler kesinlikle daha y\u00fcksek maa\u015fa ihtiya\u00e7 duyuyor ve Alman ulusal \u00fc\u00adretim dengesi i\u015f\u00e7iler lehine de\u011fi\u015fmelidir. Almanya yerli t\u00fcketim pahas\u0131na ihraca\u00adt\u0131 te\u015fvik eden ekonomik modelden vazge\u00e7melidir. \u0130\u015f\u00e7iler Alman egemen s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n politikalar\u0131n\u0131 tersine \u00e7evirerek maa\u015f kesintilerine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmelidir. Zen\u00adginli\u011fin da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 da \u00e7evre \u00fclkeler i\u00e7in hayatidir fakat \u015fu anki acil sorun Euro’dur. Bu y\u00fczden \u00e7evre \u00fclkelerin solu Euro’dan \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullar i\u00e7erisinde ge\u00adlir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 m\u00fccadelesi vermelidir. Merkez sol ise \u00e7evre \u00fclkeleri bu konuda des\u00adteklemelidir \u00e7\u00fcnk\u00fc bu mali destek ekonomiyi yeniden yap\u0131land\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n
Ayr\u0131ca bankalar ve di\u011fer finansal kurumlar \u00fczerinde kontrol, kamusal m\u00fcl\u00adkiyet ve sermaye kontrolleri olmal\u0131d\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc bor\u00e7 verilebilir sermayenin i\u015f\u00e7ilere hi\u00e7bir yarar\u0131 yoktur. Mali politika Frankfurt’taki s\u00f6zde uzmanlar\u0131n \u00f6zel alan\u0131 ol\u00admamal\u0131d\u0131r. Mali politika demokratik kontrole tabi olmal\u0131 ve \u00fclkelerin ihtiya\u00e7lar\u0131\u00adn\u0131 kar\u015f\u0131lamal\u0131d\u0131r. Politikalara karar vermesi i\u00e7in se\u00e7ilmemi\u015f elitist bir AMB’ ye ihtiyac\u0131m\u0131z yok.<\/p>\n
Ayr\u0131ca Avrupa’daki bor\u00e7lar\u0131n iptal edilmesi de hayatidir. Merkez’deki i\u015f\u00e7iler s\u00f6zde mali yard\u0131mlar\u0131n merkez bankalar\u0131n\u0131 kurtarmak i\u00e7in \u00e7evre \u00fclkelere verilen pahal\u0131 bor\u00e7lar oldu\u011funu fark etmelidir. Bu y\u00fck i\u015fsizlikten ve b\u00fcy\u00fck maa\u015f ve re\u00adfah kesintilerinden ma\u011fdur \u00e7evre \u00fclkelerdeki i\u015f\u00e7ilerin \u00fczerine y\u0131k\u0131l\u0131r. Bu sorunlar hem Avrupa’da hem de d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerinde ortak bir m\u00fccadele alan\u0131 ya\u00adrat\u0131r.<\/p>\n
E\u011fer merkezdeki i\u015f\u00e7iler b\u00f6ylesi talepleri sistematik bir yolla zorlaman\u0131n yol\u00adlar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flasayd\u0131 Euro’yu farkl\u0131 bir g\u00f6zle g\u00f6rebilirlerdi. E\u011fer Alman i\u015f\u00e7iler \u00f6nemli kazan\u0131mlar elde etseydi, Alman egemen s\u0131n\u0131f\u0131 da Euro’ya farkl\u0131 bir g\u00f6zle bakard\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc Euro art\u0131k yap\u0131sal fazlalar i\u00e7in bir yol olmazd\u0131. Bu \u015fekilde i\u015f\u00ad\u00e7ilerin \u00e7\u0131karlar\u0131, Avrupal\u0131lar\u0131n Birli\u011fi i\u00e7in m\u00fccadele etme alan\u0131m\u0131z olabilirdi. Mer\u00adkez ve \u00e7evre solunun Avrupal\u0131 kimli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirerek, Avrupa’y\u0131 bu krizden kurtarma potansiyeli var. Fakat bunun i\u00e7in sol Avrupac\u0131l\u0131k darbo\u011faz\u0131ndan kurtul\u00admal\u0131d\u0131r ve makul ba\u011f\u0131ms\u0131z bir program ortaya koymal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00c7eviren: \u00d6zlem Gitmez<\/strong><\/em><\/pre>\n
 <\/p>\n
Bu r\u00f6portaj\u0131n orijinali 29 Kas\u0131m 2011’de Alman dergisi Marx21’de http:\/\/marx21.de\/content\/vi- ew\/1572\/34, Yunanca \u00e7evirisi Aristero Vima’da http:\/\/aristerovima.gr\/details.php?id=2921, \u0130ngi- lizcesi International Socialism Journal’da http:\/\/www.isj.org.uk\/index.php4?id=776&issue=133 yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n
 <\/p>\n
Geri d\u00f6n<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Costas Lapavistas Costas Lapavistas, Londra \u00dcniversitesi Do\u011fu ve Afrika \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Okulu Profes\u00f6r\u00fc, Euro krizi hakk\u0131nda Stefan Bornost’un sorular\u0131n\u0131 cevaplad\u0131: Kristal k\u00fcreyi a\u00e7al\u0131m: 2015’de hala Euro mu kullan\u0131yor olaca\u011f\u0131z? Baz\u0131 \u00fclkeler […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-338","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/338","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=338"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/338\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":343,"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/338\/revisions\/343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marx-21.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}