{"id":227,"date":"2014-03-30T01:13:02","date_gmt":"2014-03-29T23:13:02","guid":{"rendered":"http:\/\/marx-21.net\/?page_id=227"},"modified":"2014-03-30T16:46:54","modified_gmt":"2014-03-30T13:46:54","slug":"calkantili-sularda-yon-arayisi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/marx-21.net\/?page_id=227","title":{"rendered":"\u00c7alkant\u0131l\u0131 Sularda Y\u00f6n Aray\u0131\u015f\u0131"},"content":{"rendered":"
Alex Callinicos<\/em><\/strong><\/pre>\n
Kapitalizmin y\u00fcksek rahipleri ekonomik toparlanman\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 nedeniy\u00adle bir s\u00fcredir kendilerini tebrik ediyorlard\u0131. Finansal piyasalar y\u00fckseli\u015fteydi ve Global G\u00fcney’in “geli\u015fen pazar” ekonomilerinin sa\u011flam bir \u015fekilde b\u00fcy\u00fcmekte ol\u00addu\u011fuyla ilgili ortada a\u015f\u0131r\u0131 bir iyimserlik vard\u0131. Fakat ge\u00e7en birka\u00e7 hafta i\u00e7erisin\u00adde, d\u00fcnya ekonomisinin \u00e7\u0131k\u0131\u015ftan \u00e7ok uzak bir krizin i\u00e7erisinde hapsoldu\u011fu kafalarda bir kez daha yer etti.<\/p>\n
Bu hakikat, piyasalar\u0131n yanl\u0131\u015f yapabilece\u011fini nadiren kabul eden ekonomi mesle\u011finin girilmesi yasak en kutsal yerlerine bile n\u00fcfuz etti. 1995 y\u0131l\u0131nda piya\u00adsa k\u00fclt\u00fcne yapt\u0131\u011f\u0131 hizmetler dolay\u0131s\u0131yla Nobel Ekonomi \u00d6d\u00fcl\u00fc’n\u00fc alm\u0131\u015f olan Ro- bert Lucas ge\u00e7enlerde verdi\u011fi bir derste, Amerikan ekonomisinin y\u0131lda normal olarak y\u00fczde \u00fc\u00e7 civar\u0131nda b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc not etmekteydi. 1930’lar\u0131n B\u00fcy\u00fck Buna- l\u0131m’\u0131 bu e\u011filimden b\u00fcy\u00fck bir sapmay\u0131 temsil etmekteydi -ger\u00e7ek gayrisafi \u00fclke i\u00ad\u00e7i \u00fcretim 1929 ve 1934 tarihleri aras\u0131nda y\u00fczde 34 d\u00fc\u015f\u00fc\u015f g\u00f6stermi\u015fti. Fakat Lucas’\u0131n “\u015fimdiki ABD krizi” dedi\u011fi ekonomik bunal\u0131m, 1930’lardaki kadar ol\u00admasa da (\u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fcme, genel b\u00fcy\u00fcme e\u011filiminin y\u00fczde 10 kadar alt\u0131nda), ba\u015f\u00adka b\u00fcy\u00fck bir sapmay\u0131 temsil etmektedir: “1930’lar\u0131n krizi ve \u015fimdiki kriz normalden daha derin, daha uzun krizler.”1<\/sup><\/p>\n
Lucas, B\u00fcy\u00fck Bunal\u0131m’da oldu\u011fu gibi \u015fimdiki bunal\u0131m\u0131n da bankac\u0131l\u0131k sis\u00adteminde ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, fakat bu defa Amerikan devletinin olana bitene g\u00f6z yumma\u00add\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve toptan \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc engellemek gayretiyle b\u00fcy\u00fck miktarlarda likidite pompalad\u0131\u011f\u0131n\u0131 not etmektedir. Lucas bu politikalar\u0131 desteklemektedir; fakat Bir\u00adle\u015fik Devletleri Avrupa tarz\u0131 bir refah toplumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcce\u011fini iddia etti\u011fi y\u00fck\u00adsek vergi beklentileri, Barack Obama’n\u0131n sa\u011fl\u0131k reformu ve finansal piyasalar \u00fczerinde uygulanan olduk\u00e7a \u0131l\u0131ml\u0131 yeni denetimler nedeniyle i\u015f yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n ve t\u00fcketici harcamalar\u0131n\u0131n engellendi\u011fini savunmaktad\u0131r. Bu iddialar g\u00fcl\u00fcn\u00e7t\u00fcr. Gavyn Davies’in i\u015faret etti\u011fi gibi “hen\u00fcz zenginlere ya da ba\u015fkalar\u0131na vergi art- t\u0131r\u0131m\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. Ne de Obama y\u00f6netiminin sa\u011fl\u0131k ve finansal sekt\u00f6rler\u00adde yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc reformlar y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokulmu\u015ftur. E\u011fer sonunda hayata ge\u00e7irilecek olsa bile, bu durumun, olduk\u00e7a uzak g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc bir \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fc bu uzun erimli reform paketine kar\u015f\u0131 \u00e7oktan harekete ge\u00e7irece\u011fini unutmamak gerekir.”2<\/sup><\/p>\n
\"alex1\"<\/a><\/p>\n
 <\/p>\n
\u015eekil 1: ABD ekonomisinin resesyonu: GSY\u0130H’n\u0131n normal e\u011filimlerden g\u00f6ster\u00addi\u011fi sapmalar (Kaynak: Lucan, 2011)<\/em><\/p>\n
 <\/p>\n
 <\/p>\n
 <\/p>\n
 <\/p>\n
 <\/p>\n
 <\/p>\n
 <\/p>\n
Bununla birlikte global ekonomik iyile\u015fme \u00e7abalar\u0131n\u0131n pili t\u00fckenmi\u015f gibi g\u00f6\u00adr\u00fcnmektedir. Ge\u00e7en haftalarda ABD, Eurob\u00f6lgesi ve Britanya, b\u00fcy\u00fcmenin yava\u015f\u00adlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren ekonomik verilerini yay\u0131nlad\u0131lar. Ayr\u0131ca, her ne kadar Goldman Sachs \u00c7in’in bu y\u0131lki y\u0131ll\u0131k b\u00fcy\u00fcmesi ile ilgili tahminini y\u00fczde 10’dan y\u00fczde 9.4’e d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f olsa da, \u00c7in’in ekonomik iyile\u015fmeyi s\u00fcr\u00fckleyen geli\u015fi g\u00fczel b\u00fcy\u00fcme\u00adsinin yava\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren gittik\u00e7e artan belirtiler bulunmaktad\u0131r.3<\/sup><\/p>\n
Lucas’\u0131n belirtti\u011fi gibi mesele para s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 de\u011fildir. K\u00fcresel kar marjlar\u0131n\u0131n 2010’da y\u00fczde 40 oran\u0131nda y\u00fckseldi\u011fi ve 2011’de de y\u00fczde 11’lik bir art\u0131\u015f\u0131n ya\u00ad\u015fanaca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir.4<\/sup> Dolay\u0131s\u0131yla \u015firketler para i\u00e7inde y\u00fczmektedir. Fi\u00adnancial Times’a g\u00f6re “finansal krizin karanl\u0131k g\u00fcnlerinden buyana ge\u00e7en \u00fc\u00e7 y\u0131ldan daha az bir zaman sonra, \u015firketler birka\u00e7 bin milyar dolarl\u0131k nakit para\u00addan olu\u015fan \u015fi\u015fkin bir ganimet sand\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fczerinde oturuyorlar. ” Fakat ayn\u0131 gaze\u00adte, finansal krizden a\u011fz\u0131 yanm\u0131\u015f ve gelecek hakk\u0131nda endi\u015feleri olan \u015firketlerin, devralmalar ve yeni yat\u0131r\u0131mlara harcamak i\u00e7in hazine sand\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7ma konusun\u00adda ihtiyatl\u0131 davrand\u0131klar\u0131n\u0131 yazmaktad\u0131r.5<\/sup><\/p>\n
B\u00fcy\u00fcmenin yava\u015flamas\u0131yla ilgili resmi a\u00e7\u0131klama bunu bir dizi d\u0131\u015fsal \u015fokun etkisiyle oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndedir -mesela petrol fiyatlar\u0131n\u0131n artmas\u0131 ve Tohoku tusu- namisinden sonra d\u00fc\u015fen Japon \u00fcretiminin yaratt\u0131\u011f\u0131 k\u00fcresel tedarik zincirinde or\u00adtaya \u00e7\u0131kan karma\u015fa. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz, bu t\u00fcrden etkiler bu s\u00fcre\u00e7te bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r, fakat ger\u00e7ekte d\u00fcnya ekonomisi, hala krizin ve krizin daha fazla k\u00f6t\u00fcle\u015fmesini engellemek i\u00e7in al\u0131nan \u00f6nlemlerin e\u015f zamanl\u0131 etkileriyle derin bir \u015fekilde zorlan\u00admaktad\u0131r. Krize zemin haz\u0131rlayan finansal k\u00f6p\u00fck devletlerin, bankalar\u0131n ve birey\u00adlerin b\u00fcy\u00fck miktarlarda bor\u00e7lanmalar\u0131yla olu\u015fmu\u015ftu. \u015eimdi hepsi daha az bor\u00e7 almaya ve daha fazla tasarruf etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Daha fazla tasarruf mallara ve ser\u00advislere duyulan etkin talebi azaltt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, ekonomik neticeler negatif seyretmek\u00adtedir.<\/p>\n
Mesela hem finansal k\u00f6p\u00fc\u011fe hem de k\u0131r\u0131lmaya zemin haz\u0131rlayan Amerikan konut piyasas\u0131n\u0131 ele alal\u0131m. Bu y\u0131l\u0131n May\u0131s ay\u0131nda yay\u0131nlanan rakamlar konut fi\u00adyatlar\u0131n\u0131n \u00f6nce d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, sonra toparland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve tekrar yeniden d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7ti\u011fi\u00adni g\u00f6steriyor. Konut fiyatlar\u0131 \u015fimdilerde, tepe noktas\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 2006 y\u0131l\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda y\u00fczde 33’l\u00fck bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f g\u00f6stermi\u015f durumda. B\u00fcy\u00fck Depres\u00adyon zaman\u0131nda ya\u015fanan y\u00fczde 31 ‘lik d\u00fc\u015f\u00fc\u015ften daha keskin bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f bu. Problem k\u0131smen \u00fcretim fazlas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor -10 milyon bo\u015f ev var; bunlar\u0131n 2,3 mil\u00adyonu, sahipleri mortgage \u00f6demelerini yapamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in ipotekli. Ayr\u0131ca talep de d\u00fc\u015f\u00fcyor; \u00e7\u00fcnk\u00fc y\u00fcksek d\u00fczeyde seyreden i\u015fsizlik gen\u00e7leri, kendi evlerini sat\u0131n almak yerine aileleriyle kalmaya te\u015fvik ediyor.6<\/sup> Y\u00fckselen konut fiyatlar\u0131 (ev sa\u00adhiplerinin daha \u00e7ok bor\u00e7 al\u0131p harcamas\u0131na izin verdi\u011fi i\u00e7in), 2000’lerin ortas\u0131nda\u00adki b\u00fcy\u00fcme d\u00f6neminde daha y\u00fcksek t\u00fcketici talebinin olu\u015fmas\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131.7<\/sup> Dolay\u0131s\u0131yla ekonomik b\u00fcy\u00fcmenin \u00f6nemli bir motoru bozulmu\u015f du\u00adrumda -yanl\u0131zca ABD’de de\u011fil Britanya, G\u00fcney \u0130rlanda ve \u0130spanya’da da.<\/p>\n
Devlet bor\u00e7lar\u0131yla ilgili kriz de ayn\u0131 kal\u0131b\u0131 izlemektedir. Finansal piyasalar, bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6deyemiyece\u011fine inanan h\u00fck\u00fcmetleri hedef almaktad\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7 Eu- ro-b\u00f6lgesinde en u\u00e7 noktas\u0131na ula\u015ft\u0131. Yunanistan, \u0130rlanda ve \u015fimdi de Portekiz, fi- nansal destek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, vah\u015fi tasarruf politikalar\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak olan ve Avrupa Merkez Bankas\u0131, Avrupa Komisyonu ve Uluslararas\u0131 Para Fonu’ndan olu\u015fan “troyka”n\u0131n g\u00f6zetimi alt\u0131na al\u0131nd\u0131.<\/p>\n
Bu d\u00fczenlemeler milli egemenli\u011fin ciddi bir bi\u00e7imde s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 anla\u00adm\u0131na gelmektedir. \u00d6rne\u011fin Financial Times 2011 May\u0131s’\u0131n\u0131n son g\u00fcnlerinde \u015fun\u00adlar\u0131 yaz\u0131yordu: “Avrupa liderleri, yeni mali yard\u0131mlar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Yunanistan e\u00adkonomisine, vergilerin toplanmas\u0131 s\u00fcrecine uluslararas\u0131 kat\u0131l\u0131m\u0131 ve devlet i\u015fletmelerinin \u00f6zelle\u015ftirilmesini i\u00e7eren t\u00fcrden e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f d\u0131\u015fsal m\u00fcdahalele\u00adre yol a\u00e7acak bir anla\u015fmay\u0131 m\u00fczakere ediyorlar.”8<\/sup> Asl\u0131nda, Avrupa \u00fclkelerinden olu\u015fan konsorsiyumlar\u0131n \u00c7in, M\u0131s\u0131r ve Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu gibi bor\u00e7lu \u00fclke\u00adlerin finansal kontrol\u00fcn\u00fc devrald\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin 19. ve erken 20. y\u00fczy\u0131llardan bir\u00e7ok \u00f6rnek bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Tahminen, “kurtar\u0131c\u0131lar”, bor\u00e7lar\u0131n\u0131 geri \u00f6demeleri i\u00e7in ma\u011fdur devletleri ol\u00adduk\u00e7a zorlamaktalar. Sert \u00f6nlemler ekonomik \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 azaltmakta ve b\u00f6ylelikle bor\u00e7, milli gelire oranla artmakta, geri \u00f6demenin y\u00fck\u00fc imkans\u0131z seviyelere do\u011f\u00adru zorlanmaktad\u0131r: 2010 y\u0131l\u0131nda y\u00fczde 4,4 k\u00fc\u00e7\u00fclen Yunanistan ekonomisinin bu y\u0131l, y\u00fczde 3,5 oran\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fclece\u011fi tahmin edilmektedir.9<\/sup> Yunanistan’\u0131n bor\u00e7lar\u0131\u00adn\u0131n vadesini \u00f6deyemeyece\u011fi beklenmektedir. Bu durum, 2000’lerin kredi patla\u00admas\u0131 d\u00f6neminde Yunanistan’a ve Euro-b\u00f6lgesinin di\u011fer k\u00fc\u00e7\u00fck devletlerine olduk\u00e7a y\u00fckl\u00fc miktarlarda bor\u00e7 veren Alman ve Frans\u0131z bankalar\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir sorun olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00dcstelik geri \u00f6dememeler Yunanistan’\u0131n \u00f6tesine yay\u0131l\u0131rsa, Euro-b\u00f6lgesinin ultra-ortodoks istikrar sa\u011flay\u0131c\u0131s\u0131 olan ECB’nin (Avrupa Merkez Bankas\u0131) ser\u00admayesinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc silip s\u00fcp\u00fcrebilir. May\u0131s 2010’da hi\u00e7 de i\u015fe yara\u00admayan Yunanistan’\u0131 “kurtarma” giri\u015fiminden sonra ECB, euro-b\u00f6lgesinin zay\u0131f h\u00fck\u00fcmetlerini, onlar\u0131n bonolar\u0131n\u0131 alarak destekleme karar\u0131 ald\u0131. Financial Times’a g\u00f6re menkul k\u0131ymetler borsas\u0131 program\u0131 alt\u0131nda, 2\/3’\u00fc Yunan bonosu olmak \u00fc\u00adzere 75 milyon Euroluk h\u00fck\u00fcmet bonosu ald\u0131. Ayr\u0131ca kay\u0131tlar\u0131nda, Atinal\u0131lar ta\u00adraf\u0131ndan desteklenen Yunan bankalar\u0131 tarafindan teminat olarak biriktirilmi\u015f 150 milyon Euro bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Yunanistan bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6demezse bu hisselerin de\u011feri keskin bir \u015fekilde d\u00fc\u015fe\u00adcektir. ECB bu bonolar\u0131, baz\u0131 geri \u00f6deme risklerini de varsayarak piyasa fiyat\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131; b\u00f6ylelikle ani kay\u0131plar kontrol edilebilirdi. JPMorganChase’in hesaplar\u0131\u00adna g\u00f6re, Euro-b\u00f6lgesi merkez bankalar\u0131 bir milyar euroluk bir sermaye ve rezerv ile Yunan bonolar\u0131ndaki y\u00fczde 50’lik bir indirime dayanabilirdi. Fakat Portekiz ve \u0130rlanda bonolar\u0131n\u0131n da de\u011feri d\u00fc\u015ferse Euro-b\u00f6lgesi h\u00fck\u00fcmetleri, ECB’nin bilan\u00ad\u00e7osunu yeniden d\u00fczeltmek i\u00e7in milyarlarca Euro tedarik etmeye zorlanabilirler.10<\/sup><\/p>\n
Hem Euro-b\u00f6lgesi krizi hem de ABD konut krizi, k\u00fcrsel finansal sistemin, i\u00ad\u00e7i bo\u015f ekonomik b\u00fcy\u00fcme ve k\u0131r\u0131lmayla nas\u0131l k\u00f6t\u00fc hasar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermekte\u00addir. Fakat ayn\u0131 zamanda, devlet politikalar\u0131n\u0131n -\u00f6zellikle tasarruf tedbirlerinin- durumu nas\u0131l karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliriz. Ba\u015fka bir yerde h\u00fck\u00fcmet m\u00fcdaha\u00adlesinin farkl\u0131 fakat ayn\u0131 zamanda istikrars\u0131z sonu\u00e7lar\u0131 oldu. \u00c7in bankalar\u0131 2009’da, h\u00fck\u00fcmet direktifleri alt\u0131nda 1,4 trilyon dolarl\u0131k yeni bor\u00e7 yapt\u0131 ve ekonominin ve ekonomiye hammadde ve yedek par\u00e7a tedarik edenlerin krizden \u00e7\u0131kmas\u0131na yar\u00add\u0131m etti.<\/p>\n
\u00c7in’in ve di\u011fer “geli\u015fen pazar” ekonomilerinin B\u00fcy\u00fck Resesyon’a kar\u015f\u0131 da\u00adyanma konusunda g\u00f6sterdikleri g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ba\u015far\u0131, k\u0131r\u0131lman\u0131n akabinde topar\u00adlanma ya\u015fayan finansal piyasalar\u0131 hareketlendirme konusunda kritik bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Bat\u0131 merkez bankalar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 epey bir ucuz para, K\u00fcresel G\u00fc- ney’in b\u00fcy\u00fck ekonomilerine akarken onlar\u0131n d\u00f6viz kuru oranlar\u0131n\u0131 y\u00fckseltmi\u015f ve dolay\u0131s\u0131yla sanayi \u015firketlerinin \u00c7in’den (\u00c7in’in para birimi dolara endekslidir) gelen ucuz mallar\u0131 savu\u015fturmak i\u00e7in bo\u011fu\u015fmas\u0131 gereken sorunlar\u0131 artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Fi- nansal piyasalarda bu y\u0131l olu\u015fan co\u015fku b\u00fcy\u00fck oranda, emtia ticareti yapan \u015firket\u00adler taraf\u0131ndan \u00fcretilmi\u015ftir -\u00f6rne\u011fin, \u0130svi\u00e7re merkezli ticaretle u\u011fra\u015fan Glencore’un borsaya girmesi.<\/p>\n
“Geli\u015fen Pazar” ekonomilerinde ya\u015fanan h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcme g\u0131da, petrol ve di\u011fer hammaddelerin fiyatlar\u0131n\u0131n y\u00fckselmesine neden oldu. 2010 y\u0131l\u0131nda \u00c7in, y\u00fczde 20,3’l\u00fck t\u00fcketim pay\u0131yla (ABD’nin pay\u0131 y\u00fczde 19’du) en b\u00fcy\u00fck enerji al\u0131c\u0131s\u0131 ol\u00admu\u015ftu. 11<\/sup>IMF e\u015fya fiyatlar\u0131 endeksi Temmuz 2010 ve \u015eubat 2011 tarihleri aras\u0131n\u00adda y\u00fczde 32 artt\u0131; g\u0131da fiyatlar\u0131 endeksi ise y\u00fczde 41 ile daha h\u0131zl\u0131 bir art\u0131\u015f g\u00f6sterdi.12<\/sup> Ya\u015fam standartlar\u0131 \u00fczerindeki bask\u0131 Arap D\u00fcnyas\u0131’ndaki devrimci dal\u00adgaya zemin haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131. Bu ayn\u0131 zamanda ekonomik toparlanman\u0131n merkezinde yer alan \u00fclkeler i\u00e7in de bir siyasal ve ekonomik problem demekti. Financial Ti\u00admes yak\u0131n zamanlarda \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: “Son aylar\u0131n rakamlar\u0131 BR\u0130\u00c7 [Brezilya, Rusya, Hindistan, \u00c7in]\u00fclkelerinde enflasyonun h\u0131zla y\u00fckseldi\u011fini g\u00f6stermekte\u00addir; Brezilya ‘da y\u00fczde 6,5, Hindistan ‘da y\u00fczde 8,7, Rusya ‘da 9,6, \u00c7in ‘de 5,3 o\u00adranlar\u0131nda. IMF bu y\u0131l geli\u015fen pazar ortalamas\u0131n\u0131n, geli\u015fen d\u00fcnyadaki y\u00fczde 2.2 ‘siyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, y\u00fczde 6,9 olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmektedir.”13<\/sup><\/p>\n
\u00c7in’de g\u0131da fiyatlar\u0131 enflasyon oran\u0131n\u0131n iki kat\u0131 y\u00fckseliyor ve emlak piyasa\u00ads\u0131nda bir balon olu\u015fmu\u015f durumda. Enflasyondaki bu y\u00fckseli\u015f, sosyal gerilimleri beslemekte. Bu nedenle y\u00fcksek benzin fiyatlar\u0131 kamyon \u015fof\u00f6rlerini Nisan ay\u0131n\u0131n sonunda greve \u00e7\u0131kmaya, \u015eangay’\u0131n Baoshan liman\u0131n\u0131 ablukaya almaya ve polis\u00adle \u00e7at\u0131\u015fmaya zorlad\u0131. Sonras\u0131nda Haziran’\u0131n ortas\u0131nda g\u00f6\u00e7men i\u015f\u00e7iler, g\u00fcneyin fabrika \u015fehri Zengcheng’de g\u00fcvenlik g\u00f6revlilerinin hamile bir sokak sat\u0131c\u0131s\u0131na sald\u0131rmalar\u0131ndan sonra, polisle \u00e7at\u0131\u015ft\u0131. \u0130ktidar\u0131n yak\u0131nda yeni ku\u015fak parti liderle\u00adrine teslim edilmesinden endi\u015fe duyan h\u00fck\u00fcmet, mesela faiz oranlar\u0131n\u0131 artt\u0131rarak ekonomiyi sakinle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Fakat ufukta daha b\u00fcy\u00fck bir iflas olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6\u00adr\u00fcn\u00fcyor. Finansal \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fteki isabetli tahminleriyle sayg\u0131 toplam\u0131\u015f olanNouriel Roubini, \u00c7in’in bir s\u00fcredir kendi balonunu yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedir.<\/p>\n
\u00c7in ekonomisi bug\u00fcnlerde a\u015f\u0131r\u0131 \u0131s\u0131n\u0131yor, fakat zaman i\u00e7erisinde mevcut a\u015f\u0131\u00adr\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n hem \u00fclke i\u00e7inde hem de k\u00fcresel d\u00fczeyde deflasyonist oldu\u011fu g\u00f6\u00adr\u00fclecektir. Bir kez y\u00fckselen sabit yat\u0131r\u0131mlar imk\u00e2ns\u0131z hale gelince -b\u00fcy\u00fck ihtimalle 2013 ‘ten sonra- \u00c7in’i keskin bir durgunluk beklemektedir… \u00c7in ge\u00e7en birka\u00e7 on y\u0131l i\u00e7erisinde ihracata y\u00f6nelik sanayile\u015fme ve zay\u0131f birpara birimi \u00fczerinde b\u00fcy\u00fc\u00add\u00fc. Bu durum, y\u00fcksek oranda \u015firket ve hane birikimleriyle ve net ihracat ve sabit yat\u0131r\u0131ma (altyap\u0131, emlak, end\u00fcstriyel kapasite) g\u00fcvenle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Net ihra\u00adcat 2008 ve 2009 tarihleri aras\u0131nda GSMH’niny\u00fczde 11 ‘indeny\u00fczde 5’ine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00add\u00fc\u011f\u00fc zaman, \u00c7in’in liderleri sabit yat\u0131r\u0131mlar\u0131n GSMH i\u00e7indeki oranlar\u0131n\u0131 y\u00fczde 42’den 47’e \u00e7\u0131kararak reaksiyon g\u00f6sterdiler.<\/p>\n
Sabit yat\u0131r\u0131m patlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u00c7in -2009’da Japonya, Almanya ve Asya’n\u0131n ba\u015fka b\u00fcy\u00fcyen yerlerinde oldu\u011fu gibi- ciddi bir durgunluk ya\u015famad\u0131. Ve GSMH i\u00e7indeki sabit yat\u0131r\u0131m oranlar\u0131 2010-2011 y\u0131llar\u0131nda daha da y\u00fckselip neredeyse y\u00fczde 50’ye \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n
Tabi ki hi\u00e7bir \u00fclke, a\u015f\u0131r\u0131 kapasite ve sars\u0131c\u0131 ve verimsiz bor\u00e7 problemi ya\u015fa\u00admadan GSMH’sinin y\u00fczde 50’sini yeni \u00f6z sermayesi i\u00e7erisinde yeniden yat\u0131r\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek kadar verimli olamaz. \u00c7in fiziksel sermaye, altyap\u0131 ve emla\u011fa a\u015f\u0131\u00adr\u0131 yat\u0131r\u0131mla dolu. D\u0131\u015far\u0131dan gelen bir ziyaret\u00e7i bunu g\u00f6steri\u015fli fakat bo\u015f havaalan\u00adlar\u0131 ve s\u00fcrat trenlerinde (bu trenler planlanan havaalanlar\u0131na duyulan ihtiyac\u0131 y\u00fczde 45 oran\u0131nda azaltacak), hi\u00e7bir yere gitmeyen oto yollar\u0131nda, binlerce yeni ve devasa merkezi ve yerel h\u00fck\u00fcmet binas\u0131nda, hayalet \u015fehirlerde ve k\u00fcresel fi\u00adyatlar\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc engellemek i\u00e7in kapal\u0131 tutulan yeni marka al\u00fcminyum d\u00f6k\u00fcm\u00adhanelerde g\u00f6rmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.14<\/sup><\/p>\n
Roubini’nin finansal krizi do\u011fru anlamas\u0131, \u00c7in’i de do\u011fru anlayaca\u011f\u0131 anlam\u0131\u00adna gelmez. \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi liderli\u011fi taraf\u0131ndan zorlanan alternatif bir senar\u00adyo daha var. Buna g\u00f6re ekonomi, ihracat ve yat\u0131r\u0131m kar\u015f\u0131s\u0131nda t\u00fcketime \u00f6nem verecek yeni bir model temelinde, tedricen i\u00e7 pazara do\u011fru y\u00f6nelecek. Fakat bu basit bir politika de\u011fi\u015fikli\u011fi meselesi de\u011fildir. Kurumsalla\u015fm\u0131\u015f s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131 da bu s\u00fcrecin i\u00e7inde yer almaktad\u0131r. Herman Schwartz \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor:<\/p>\n
B\u00fcy\u00fcmeden sa\u011flanan en b\u00fcy\u00fck ekonomik kazan\u0131mlar, kendilerini yeni bir ekonomik elit olarak olu\u015fturan parti elitinin \u00e7ocuklar\u0131na gitti. Bu \u00e7ocuklar ayn\u0131 zamanda be\u015f en \u00f6nemli end\u00fcstriyel sekt\u00f6r\u00fcn i\u00e7indeki kilit pozisyonlar\u0131n y\u00fczde 85-90’\u0131n\u0131 ellerinde tutmaktad\u0131r: finans, d\u0131\u015f ticaret, arazi \u0131slah\u0131, b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 m\u00fchen\u00addislik i\u015fleri ve g\u00fcvenlik. B\u00fcy\u00fck pozisyonlar \u00fczerindeki kontrolleri, piyasan\u0131n kont\u00adratlar \u00fczerinden de\u011fil de kontaktlar \u00fczerinden i\u015fledi\u011fi bir toplum i\u00e7indeki zenginliklerini, g\u00fcvence alt\u0131na ald\u0131. Kendi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131ndan karl\u0131l\u0131k sonu\u00e7ta, hi\u00e7\u00adbir marka ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u00fcr\u00fcn farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve i\u015f\u00e7ilerin \u00fccretlerini artt\u0131rma olana\u011f\u0131 olmama\u00ads\u0131yla karakterize olmu\u015f bir \u00c7in pazar\u0131 i\u00e7in ac\u0131mas\u0131z bir m\u00fccadeleye de\u011fil ihracata dayanmaktad\u0131r.15<\/sup><\/p><\/blockquote>\n
Bug\u00fcnlerde kar\u015f\u0131t e\u011filimler i\u015fba\u015f\u0131nda. \u00c7inli otoriteler yuan\u0131n d\u00f6viz de\u011fi\u015f-to- ku\u015flar\u0131nda yava\u015f\u00e7a te\u015fvik ediyor ve bono i\u015flerinde kullan\u0131lmas\u0131na (\u00f6zellikle, ha\u00adla kendi finansal sitemine sahip olan Hong Kong’da) izin veriyor. Hong Kong’daki yuan mevduatlar\u0131, her ne kadar hala toplam mevduatlar\u0131n y\u00fczde 7’si- ni temsil etse de, ge\u00e7en y\u0131l\u0131n ortas\u0131nda 90 milyardan Nisan’\u0131n sonunda 510 mil\u00adyara (78,7 milyar dolar) y\u00fckseldi.16<\/sup> E\u011fer yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar taraf\u0131ndan kullan\u0131lan uluslararas\u0131 bir d\u00f6viz rezervi olarak dolara ve euroya kat\u0131lacaksa -ki bu ayr\u0131ca d\u00f6\u00adviz kurunu ihracat\u00e7\u0131lara yarayacak bir bozdurma seviyesinde dolara kar\u015f\u0131 sabit tutacak hamlelerin at\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir- bunlar gerekli ad\u0131mlar.17<\/sup> \u00c7in’in bu b\u00fc\u00ady\u00fck \u00f6l\u00e7ekte b\u00fcy\u00fcmesi i\u00e7 pazar\u0131 geni\u015fletiyor ve pazar paylar\u0131 i\u00e7in yerel firmalar\u0131 ve uluslar\u00fcst\u00fc \u015firketleri sava\u015fmaya te\u015fvik ediyor. Fakat bu t\u00fcrden de\u011fi\u015fikliklerin, \u00c7in ihracat ekonomisinin s\u00fcpertankerini, Roubini’nin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7at\u0131rt\u0131y\u0131 \u00f6nleye\u00adcek kadar \u00e7abuk d\u00f6nd\u00fcr\u00fcp d\u00f6nd\u00fcremeyece\u011fi ba\u015fka bir mesele. Ve e\u011fer \u00c7in, \u00fcre\u00adtimin d\u00fc\u015fmedi\u011fi fakat b\u00fcy\u00fcme oran\u0131n\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc b\u00fcy\u00fck bir b\u00fcy\u00fcme gerili\u011fi ya\u015farsa, t\u00fcm bahisler yatar.<\/p>\n
\u00c7in ekonomisinin durumu hakk\u0131ndaki kayg\u0131lar, petrol ve di\u011fer mallar\u0131n fiyat\u00adlar\u0131nda keskin d\u00fc\u015f\u00fc\u015flerin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc May\u0131s’\u0131n ba\u015f\u0131ndaki ani elden \u00e7\u0131karmalara ne\u00adden olan fakt\u00f6rlerden biriydi. K\u00fcresel mal piyasas\u0131n\u0131n \u015fimdi art\u0131k finansal piyasalara iyice entegre oldu\u011funa dair kuvvetli deliller bulunmaktad\u0131r. Yak\u0131n ta\u00adrihli bir \u00e7al\u0131\u015fma enerji mal\u0131 olmayan mallar\u0131n [non-energy commodities] vadeli fi\u00adyatlar\u0131n\u0131n petrol\u00fcn fiyat\u0131yla paralel olarak 2000’lerin ba\u015f\u0131ndan beridir y\u00fckselme ve d\u00fc\u015fme e\u011filimleri g\u00f6sterdi\u011fini bulmu\u015ftur. 1970’lerve 1980’lerin ba\u015f\u0131ndaki y\u00fck\u00adsek enflasyon d\u00f6neminden beridir b\u00f6yle bir \u015fey g\u00f6r\u00fclmemi\u015fti. Bunun nedenle\u00adrinden biri mal piyasas\u0131ndaki bahislere yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlar\u0131n artmas\u0131 (2003’de 15 milyar dolardan 2008’de 200 milyar dolara \u00e7\u0131kt\u0131) olabilir.<\/p>\n
Di\u011fer bir deyi\u015fle fiyat hareketleri, arz ve talepteki de\u011fi\u015fimlere, spek\u00fclasyon\u00adlara nazaran daha az g\u00fcd\u00fcml\u00fc hale geliyor -2008’in A\u011fustos’unda finansal iflas h\u0131z kazand\u0131\u011f\u0131nda, petrol fiyatlar\u0131nda ya\u015fanan keskin d\u00fc\u015f\u00fc\u015fte, zaten kendini belli eden bir durumdu bu. Bu nedenle mallar\u0131n elden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, piyasalar\u0131n endi\u015fe\u00adlenmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131n bir i\u015fareti.<\/p>\n
Bu durum, geli\u015fmi\u015f kapitalist ekonomileri idare etmede bug\u00fcnlerde temel bir rol oynayan Amerikan Merkez Bankas\u0131 ve di\u011fer \u00f6nde gelen merkez bankala\u00adr\u0131na bir ikilem dayatmaktad\u0131r. Enflasyondaki k\u00fc\u00e7\u00fck art\u0131\u015flar, 2008 krizine bir tep\u00adki olarak sar\u0131ld\u0131klar\u0131 ultra-ucuz para politikalar\u0131ndan uzakla\u015fmaya zorluyor. ECB \u00e7oktand\u0131r faiz oranlar\u0131n\u0131 yukar\u0131ya \u00e7ekmeye ba\u015flad\u0131. Fakat ucuz para politikas\u0131n\u0131n son bulmas\u0131 zaten k\u0131r\u0131lgan olan toparlanmay\u0131 hepten \u00f6ld\u00fcrebilir. ABD Merkez Bankas\u0131’n\u0131n parasal geni\u015fleme program\u0131 (QE2) (ki bu program alt\u0131nda piyasala\u00adra 600 milyar dolar pompalama karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131), Haziran’\u0131n sonunda bitmek \u00fcze\u00adre. Fakat ABD Kongresi’nin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 t\u0131kan\u0131kl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde (Cumhuriyet\u00e7iler, b\u00fcy\u00fck harcama kesintileri talep eden \u00c7ay Partisi sayesinde Temsilciler Meclisi’nde \u00e7o\u011funlu\u011fu kazanm\u0131\u015flard\u0131), ekonomi gerileme s\u00fcrecine do\u011fru kayma emareleri g\u00f6sterirse, para basman\u0131n elektronik muadili ekonomiyi desteklemenin tek yolu olabilir. Bug\u00fcnlerde “QE3″\u00fcn g\u00fcndeme gelebilece\u011fine dair b\u00fcy\u00fcyen s\u00f6ylentiler var. K\u00fcresel kapitalizmin idarecilerinin \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 bir tercihler k\u00fcmesi var.<\/p>\n
\u00a0Britanya: \u00d6l\u00fcm \u0130malar\u0131 m\u0131?<\/h5>\n
Britanya bu geni\u015f ekonomik resmin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. 2011’in ilk \u00e7eyre\u011finde Yunanistan ekonomisi bile daha h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fc. \u0130malat sanayindeki b\u00fcy\u00fcme (ki bu sekt\u00f6r, Pound’ta 2008’den beridir ya\u015fanan y\u00fczde 25 oran\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn ihra\u00adcat\u0131 ucuzlatmas\u0131ndan dolay\u0131, ekonominin geri kalan\u0131ndan daha g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc) bug\u00fcn\u00adlerde yava\u015fl\u0131yor. Harcamalarda yap\u0131lan kesintiler, \u00fccretlerin dondurulmas\u0131, vergi art\u0131\u015flar\u0131 ve y\u00fcksek enflasyonun olu\u015fturdu\u011fu toplam ya\u015fam standartlar\u0131n\u0131 ac\u0131ma\u00ads\u0131zca s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Hatta h\u00fck\u00fcmetin B\u00fct\u00e7e Sorumlulu\u011fu Ofis’i (Office for Budget Responsibility) 2015 y\u0131l\u0131ndaki harcamalar\u0131n, 2008’in tepe noktas\u0131ndan sadece y\u00fczde 5,4 daha y\u00fcksek olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmektedir. Financial Times \u015fu yorumu yap\u0131yor:<\/p>\n
Ger\u00e7ekte, ya\u015fam standartlar\u0131ndaki benzer bir yava\u015f ilerleme i\u00e7in 1970’ler- den \u00f6nce 1900’lere geri gitmelisiniz… Erken 1900’lerden \u00f6nce sadece 1840’lar (her ne kadar d\u00f6nem i\u00e7in mevcut rakamlar eksik de olsa) harcamalarda benzer bir yava\u015f b\u00fcy\u00fcme g\u00f6rd\u00fc. Uluslararas\u0131 ticaretteki durgunluk ve Britanya mallar\u0131 i\u00ad\u00e7in deniza\u015f\u0131r\u0131 taleplerdeki keskin azalma, bir dizi k\u00f6t\u00fc hasatla birle\u015fip 1840-42’den itibaren derin bir ekonomik durgunlu\u011fa neden oldu.19<\/sup><\/p><\/blockquote>\n
Muhafazakar-liberal koalisyonun tasarruf program\u0131n\u0131n mant\u0131\u011f\u0131, kamu har\u00adcamalar\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck kesintiler nedeniyle gev\u015feyen ekonomiyi daha kuvvetli bir \u00f6zel sekt\u00f6r b\u00fcy\u00fcmesiyle tekrar hareketlendirmek. Fakat b\u00fct\u00fcn i\u015faretler, kamu sek\u00adt\u00f6r\u00fcndeki daralmadan dolay\u0131, \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru s\u00fcr\u00fcklendi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde. Haziran ba\u015f\u0131nda Observer \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu:<\/p>\n
Britanya’n\u0131n baz\u0131 \u00f6nde gelen ekonomistleri \u015fans\u00f6lye George Osborne’u, e\u00adkonominin harcamalardaki \u015fiddetli kesintilere kar\u015f\u0131 duramayacak kadar k\u0131r\u0131lgan oldu\u011fu ve bir B plan\u0131 haz\u0131rlamas\u0131 gerekti\u011fi konusunda uyar\u0131yorlar.<\/p>\n
\u0130ki eski Whitehall dan\u0131\u015fman\u0131 ve Tory h\u00fck\u00fcmetinin kesintilerini destekleyen ge\u00e7en y\u0131lki me\u015fhur mektubun iki imzacs\u0131n\u0131n da d\u00e2hil oldu\u011fu uzmanlar Obser- var’a, maliye politikas\u0131n\u0131n y\u00f6n\u00fc hakk\u0131nda \u00e7ok derin kayg\u0131lar\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi\u00adler. 20<\/sup><\/p><\/blockquote>\n
Osborne, ekonomi durgunlu\u011fa girdi\u011fi takdirde te\u015fvik edici \u00f6nlemler i\u00e7eren bir B plan\u0131n\u0131n (kabine sekreteri Gus O’Donnell’\u0131n Aral\u0131k ay\u0131nda ilk defa ortaya att\u0131\u011f\u0131 bir fikirdi) gereklili\u011fini reddetmeye devam ediyor. Fakat h\u00fck\u00fcmete rotas\u0131\u00adn\u0131 de\u011fi\u015ftirmesi y\u00f6n\u00fcndeki bask\u0131lar artmaya devam ediyor. H\u00fck\u00fcmetin k\u0131r\u0131lgan ol\u00addu\u011fu di\u011fer b\u00fcy\u00fck bir alan ise tabi ki Ulusal Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri (National Health Service)(NHS). Burada Andrew Lansley’in pazar\u0131 geni\u015fletme konusundaki \u00f6ne\u00adrileri b\u00fcy\u00fck bir muhalefetle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. May\u0131s ay\u0131ndaki konsey se\u00e7imlerinde ya\u015fa\u00add\u0131klar\u0131 ve hak ettikleri hezimetten sonra Liberal Demokratlar, bu planlar\u0131n geri \u00e7ekilmesini yeni kararl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n bir i\u015fareti olarak g\u00f6stermekteler.<\/p>\n
Fakat se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131yla birlikte Tory’lerin eli, koalisyon i\u00e7inde g\u00fc\u00e7lendi. Neredeyse 700 sandalye kaybettikten sonra, Liberal Demokratlar h\u00fck\u00fcmeti d\u00fc\u015f\u00fcr\u00admekle tehdit edebilecek bir konumda de\u011filler. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir sonraki genel se\u00e7imler\u00adde de hezimete u\u011frayabilirler. Tory’lerin y\u00fczde 35’ine kar\u015f\u0131l\u0131k olarak y\u00fczde 37 alan ve Galler Meclisi’nde \u00e7o\u011funlu\u011fu az bir farkla ka\u00e7\u0131ran \u0130\u015f\u00e7i Partisi, Liberal Demokratlar\u0131n silinmesinden en karl\u0131 \u00e7\u0131kan taraf oldu. Fakat Tory’ler yine de so\u00adnu\u00e7lardan biraz olsun teselli bulabildiler. Hay\u0131r kampanyas\u0131n\u0131n ezici zaferiyle so\u00adnu\u00e7lanan referandumda Alternatif Oy (Alternative Vote) se\u00e7ene\u011finin en gayretli muhalifleri olarak yanl\u0131zca tatmin olmakla kalmad\u0131lar, fakat ayn\u0131 zamanda John Curtice’in i\u015faret etti\u011fi gibi:<\/p>\n
Yakla\u015f\u0131k 800 sandalye alan \u0130\u015f\u00e7i Partisi, baz\u0131 yorumcular\u0131n partinin ger\u00e7ekten tekrar toparlanma yolunda oldu\u011funu g\u00f6stermesi i\u00e7in gerekli olan sandalye say\u0131s\u0131 olarak \u00f6nerdikleri, 1000 sandalye hedefinin gerisinde kald\u0131. \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin prob\u00adleminin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc oylar\u0131n\u0131n, geleneksel olarak partiye oy veren b\u00f6lgelerde y\u00fck\u00adselmi\u015f olmas\u0131. Bu durum, partinin sandalye say\u0131s\u0131nda g\u00f6sterdi\u011fi ilerlemenin yaratt\u0131\u011f\u0131 kazanc\u0131 azaltt\u0131.<\/p>\n
Muhafazak\u00e2rlar, partiyi bug\u00fcne kadarki en k\u00f6t\u00fc sonucuyla ba\u015f ba\u015fa b\u0131rakt\u0131k\u00adlar\u0131 \u0130sko\u00e7ya’da da yenilgiye u\u011frad\u0131lar. Fakat Galler b\u00f6lgesinde parti, destek ora\u00adn\u0131nda m\u00fctevaz\u0131 bir art\u0131\u015f kaydetti ve Meclis’teki ikinci parti konumunu Plaid Cymru [The Party OfWales] (Galler Partisi)’den ald\u0131. Bu arada yerel se\u00e7imlerde\u00adki performans\u0131 ge\u00e7en y\u0131lkiyle ayn\u0131 seviyedeydi. \u0130\u015f\u00e7i Partisi’ne kaybettikleri her sandalyeye kar\u015f\u0131 Liberal Demokratlardan bir sandalye alm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlar. Bu du\u00adrum sandalyelerinde net bir art\u0131\u015f g\u00f6steren parti i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir s\u00fcrpriz oldu. H\u00fck\u00fc\u00admette olan bir parti olarak Muhafazak\u00e2rlar, bunu hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz bir ba\u015far\u0131 olarak g\u00f6receklerdir.21<\/sup><\/p><\/blockquote>\n
Ve tabi ki kamuoyu yoklamalar\u0131n\u0131n Holyrood’a (\u0130sko\u00e7 Parlamentosu) giden se\u00e7imlerde bir \u0130\u015f\u00e7i Partisi zaferi beklemi\u015f olduklar\u0131 \u0130sko\u00e7ya’da \u0130\u015f\u00e7i Partisi, \u0130sko\u00e7 Milli Partisi’nin (Scottish National Party) ellerinde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir yenilgi tatt\u0131. Sonu\u00e7, Alex Salmond’un SNP’yi cans\u0131z \u0130sko\u00e7 \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin biraz solunda ko\u00adnumland\u0131ran ve b\u00f6ylelikle \u0130sko\u00e7 se\u00e7meninin sosyal demokrat ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ken\u00addinde toplayan dikkatli stratejisi i\u00e7in bir zaferdi. Fakat se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131 ayn\u0131 zamanda iki b\u00fcy\u00fck partinin se\u00e7men taban\u0131n\u0131n, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131 takip eden on y\u0131llarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7ok daha zay\u0131f oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015f oldu. \u00c7\u00fcnk\u00fc se\u00e7menler kendilerini bu partilere daha az ba\u011fl\u0131 hissediyor ve daha \u00e7ok daha de\u00ad\u011fi\u015fken \u00f6zellikler g\u00f6steriyorlar. Richard Seymour bu derginin ba\u015fka bir yerinde Tory’lerin k\u0131smetinin David Cameron y\u00f6netiminde tekrar canlanmas\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rla\u00adr\u0131 \u00fczerinde duruyor. Liberal Demokratlar\u0131n lideri Nick Clegg’i \u015famar o\u011flan\u0131 ola\u00adrak kullanmak Tory’lerin bu sefer i\u015fine yaram\u0131\u015f olabilir, fakat bu tekrar i\u015fe yaramayabilir. Birbirini takip eden U-d\u00f6n\u00fc\u015fleri (yanl\u0131zca NHS ile ilgili de\u011fil, fa\u00adkat ayn\u0131 zamanda, \u00f6rne\u011fin, h\u00fck\u00fcm verme sistemleri ve sosyal yard\u0131mlardaki ke\u00adsintilerle de ilgili), Cameron ve Osborne’nun \u00f6nerdi\u011fi cepheye ra\u011fmen, koalisyonun k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin pek de muhte\u015fem olmayan performans\u0131, Ed Miliband \u00fczerin\u00addeki Blair sa\u011f\u0131ndan gelen bask\u0131y\u0131 artt\u0131r\u0131yor. Miliband’\u0131n ge\u00e7en Sonbahar’da ya\u00adp\u0131lan liderlik se\u00e7imlerindeki zaferiyle ger\u00e7ekte asla uzla\u015fmayan bu kanat, ayn\u0131 nakarat\u0131, yani, koalisyonu yenmenin tek yolunun Blair’in neoliberal reform g\u00fcn\u00addemini devam ettirmek gerekti\u011fi fikrini, yinelemeye devam ediyor. Onun “Blue Labour” kanad\u0131ndan olan Jon Cruddas, Maurice Glasman ve di\u011ferlerinin g\u00fcnde\u00admini kucaklayan cevab\u0131, sa\u011fa do\u011fru kayman\u0131n ba\u015fka bir alternatif yolu gibi g\u00f6\u00adr\u00fcn\u00fcyor. Bu sa\u011fa kay\u0131\u015fta Cameron’un cemaat \u00fczerine vurgu yapan B\u00fcy\u00fck Toplum (Big Society) anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir \u0130\u015f\u00e7i Partisi versiyonu uyarlan\u0131yor ve bu s\u00fcre\u00e7te “Blu- e Labour” sterotipinin beyaz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na atfetti\u011fi gerici \u00f6n yarg\u0131lara prim verili\u00adyor.22<\/sup><\/p>\n
Bu demek oluyor ki, kemer s\u0131kma politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 geli\u015fen direni\u015f, destek vermesi ya da istikamet belirlemesi i\u00e7in \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin liderli\u011fine bakamaz -her ne kadar \u00e7ok say\u0131da \u0130\u015f\u00e7i Partisi destek\u00e7isi bu direni\u015f i\u00e7inde yer al\u0131yor olsa da. Bu\u00adna mukabil, sendika liderleri, Osborne kesintilerinin kendi tabanlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131na g\u00f6sterdi\u011fi do\u011frudan tehditten dolay\u0131, harekete ge\u00e7meye zorlan\u0131yor. 26 Mart’taki b\u00fcy\u00fck TUC (Trade Union Congress) y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f sa\u00ady\u0131da \u00f6rg\u00fctl\u00fc i\u015f\u00e7iyi sokaklara ta\u015f\u0131d\u0131. Her zamanki ele\u015ftirel soru yerinde duruyor: ke\u00admer s\u0131kma politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 en geni\u015f muhalefetin, i\u00e7inde i\u015f\u00e7ilerin koalisyonun sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 durdurmak i\u00e7in ekonomik g\u00fc\u00e7lerini kulland\u0131klar\u0131, ger\u00e7ek bir kolektif eyleme terc\u00fcme edilip edilemeyece\u011fi sorusu.<\/p>\n
Martin Smith’in derginin bu say\u0131s\u0131ndaki makalesinde g\u00f6sterdi\u011fi gibi, sendi\u00adka b\u00fcrokrasisinin muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131, b\u00f6ylesi bir eylemin geli\u015fmesi \u00f6n\u00fcnde b\u00fcy\u00fck bir engel olarak duruyor. Fakat b\u00fcrokrasinin kendisi de b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f durumda ve ha\u00adrekete ge\u00e7mesi y\u00f6n\u00fcnde bask\u0131lar var. Biz bask\u0131ya girmek \u00fczere iken, kamu sek\u00adt\u00f6r\u00fcndeki \u00e7ok say\u0131da i\u015f\u00e7i, emekli maa\u015flar\u0131na y\u00f6nelik h\u00fck\u00fcmetin ve i\u015fverenlerin sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 30 Haziran’da greve \u00e7\u0131kmak \u00fczerelerdi. \u0130\u015faretler Britanya i\u015f\u00e7i hareketinin daha \u00e7alkant\u0131l\u0131 bir a\u015famaya girdi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n
Bu geli\u015fmeler, Avrupa’daki direni\u015fte g\u00f6r\u00fclen genel bir k\u0131smi y\u00fckseli\u015fle \u00e7a\u00adk\u0131\u015f\u0131yor; \u0130spanya ve Yunanistan’daki gen\u00e7lik hareketleri ve tabi ki, Anne Alexan- der’\u0131n M\u0131s\u0131r \u00fczerine makalesinin bize hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 gibi, Arap d\u00fcnyas\u0131ndaki devrimler devam ediyor. Britanya’da ge\u00e7en y\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda \u00f6\u011frenci protestolar\u0131n\u00adda ifadesini bulan ayn\u0131 radikalle\u015fme 26 Mart’ta do\u011frudan eylemlere d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc ve bunlara tecav\u00fcz kar\u015f\u0131t\u0131 SlutWalk g\u00f6sterileri dalgas\u0131 e\u015flik etmi\u015fti.<\/p>\n
\u0130spanya’daki g\u00f6sterilerin \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u00f6zelli\u011fi siyasi partilerin ve hatta sendi\u00adkalar\u0131n reddedilmesiydi. Bu durumun \u0130spanya’da oldu\u011fu gibi ba\u015fka yerlerde de nedeni, siyasal elitin neo-liberal konsensusa kilitlenmi\u015f olmas\u0131 ve kemer s\u0131kma po\u00adlitikalar\u0131na kar\u015f\u0131 devam eden direni\u015fin daha yukar\u0131lara \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda sendika b\u00fc\u00adrokrasisinin (ge\u00e7en sonbahardaki genel greve ra\u011fmen) ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Fakat i\u015f ba\u015f\u0131nda olan daha geni\u015f bir fakt\u00f6r bulunmaktad\u0131r. Britanya’daki \u00f6\u011f\u00adrenci hareketleri ve Arap devrimleri d\u00e2hil yak\u0131n tarihli kitle hareketleri, (\u00f6nemli ve kar\u0131\u015f\u0131k bir istisna olu\u015fturan M\u0131s\u0131r’daki M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler hari\u00e7) \u00f6nemli si\u00adyasal g\u00fc\u00e7lerin bu s\u00fcre\u00e7lere kat\u0131l\u0131m\u0131ndaki g\u00f6rece eksiklikle karakterize olmu\u015ftur. Buradaki problem basit\u00e7e, siyasal partilerin genel anlamda zay\u0131flamalar\u0131 de\u011fil\u00addir; fakat ayn\u0131 zamanda 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015f ideolojilerinin -sosyalizm (i\u015f\u00e7i hareketleri), milliyet\u00e7ilik (anti-kolonyal m\u00fccadeleler), liberalizm (1989 dev\u00adrimleri)- bir ya da iki ku\u015fak \u00f6ncesinden daha az kabul g\u00f6rmeleridir. Liberalizm, neo-liberalizm deneyimiyle kredisini yitirdi; Ortado\u011fu’da ABD emperyalizmiy- le yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fbirli\u011fi nedeniyle oldu bu. Sosyalizm, Stalinizm ve sosyal demokrasi\u00adnin k\u00fclfetini ta\u015f\u0131mak zorunda kald\u0131. Milliyet\u00e7ilik, bir\u00e7ok post-kolonyal rejimin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131na yakaland\u0131. Bu deneyimler son on y\u0131llarda kitle partilerininm ya\u015fa\u00add\u0131\u011f\u0131 erezyonun par\u00e7alar\u0131ndan biri.<\/p>\n
Bu ideolojilerin hi\u00e7 biri hen\u00fcz \u00f6lmedi ve tekrar canlanabilirler. Fakat bu ide\u00adolojilerin etkilerinin zay\u0131flamas\u0131 kitle hareketlerinin herhangi bir belirgin ideolo\u00adjik artik\u00fclasyona sahip olmamalar\u0131 e\u011filimini beraberinde getirmektedir. Bu durum, bu hareketlerin tamamen kendili\u011finden hareketler oldu\u011fu ya da bunlar\u0131n i\u00e7inde politik aktivisitlerin bulunmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Tam tersine, mesela devrim\u00adci sosyalistler, Britanya’daki \u00f6\u011frenci hareketinden M\u0131s\u0131r’daki 25 Ocak Devri- mi’ne kadar farkl\u0131 m\u00fccadelelerin i\u00e7inde oynad\u0131klar\u0131 rolle gurur duyabilirler. Fakat daha geni\u015f d\u00fczeylerde siyasal organizasyonlara duyulan \u015f\u00fcphe ve hareketlerin sa\u00adhip olduklar\u0131 yatay a\u011flar yoluyla ayakta kalabilecekleri inanc\u0131 bir t\u00fcr harc\u0131\u00e2lem ha\u00adline geldi. Bu durum, bir \u00f6nceki say\u0131m\u0131zda Jonny Jones taraf\u0131ndan etkili bir bi\u00e7imde ele\u015ftirisi yap\u0131lan t\u00fcrden ill\u00fczyonlar\u0131n, sosyal medyada varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00admesine yard\u0131m ediyor.23<\/sup><\/p>\n
Bunlar\u0131n hi\u00e7 birisi, m\u00fccadele anlam\u0131nda, Kas\u0131m 1999’daki Seattle protesto\u00adlar\u0131 ile ba\u015flayan radikalle\u015fme s\u00fcrecini devam ettiren bir uluslararas\u0131 yeniden can\u00adlanma ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015ftirmez. Fakat devrimci sosyalistler anlamal\u0131d\u0131r ki, bu radikalle\u015fme, 1930’lar ve 1960’lar ve erken 1970’lerde oldu\u011fu gibi, ken\u00addisinden etkilenenleri otomatik olarak Marksizme do\u011fru y\u00f6nlendirmemektedir. Seslerimizin duyulmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele etmeliyiz. Bunun \u00fcz\u00fclecek bir taraf\u0131 yok – kimsenin, kendisini tarihin sesi oldu\u011funu sanmaya hakk\u0131 yok, bunun bir meydan okumayla kazan\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
\u00c7eviren: Erkan Do\u011fan<\/strong><\/em><\/span><\/pre>\n
<\/h4>\n
Notlar<\/h4>\n
    \n
  1. Lucas, 2011<\/li>\n
  2. Davies, 2011.<\/li>\n
  3. http:\/\/blogs.ft.com\/beyond-brics\/2011\/05\/24\/better-late-than-never-goldman-cuts-china-forecast\/<\/li>\n
  4. Jackson, 2011.<\/li>\n
  5. Milne ve Sakoui, 2011.<\/li>\n
  6. Harding, 2011 ve Kapner ve Politi, 2011.<\/li>\n
  7. \u00d6rne\u011fin, bak\u0131n\u0131z: Dumenil ve Levy, 2011, chapter 10.<\/li>\n
  8. Spiegel, Peel ve Atkins, 2011.<\/li>\n
  9. Hope, 2011.<\/li>\n
  10. Atkins, 2011.<\/li>\n
  11. Pfeifer, 2011.<\/li>\n
  12. IMF, 2011, pp30, 37.<\/li>\n
  13. Wagstyl ve Wheatley, 2011. Nisan’da G\u00fcney Afrika d\u00f6rt BRIC devletine (Brezilya, Rusya, Hin\u00addistan ve \u00c7in) kat\u0131ld\u0131.<\/li>\n
  14. Roubini, 2011.<\/li>\n
  15. Schwartz, 2009, p168.<\/li>\n
  16. Konyn, 2011.<\/li>\n
  17. \u00c7in paras\u0131n\u0131n, temel rezerv para birimi olarak, dolar\u0131n yerini alaca\u011f\u0131na dair iddialara \u015f\u00fcpheyle yakla\u015fan bir analiz i\u00e7in bak\u0131n\u0131z, Eichengreen, 2011, pp143-147.<\/li>\n
  18. Tang andXiong, 2011.<\/li>\n
  19. Pimlott, 2011.<\/li>\n
  20. Stewart and Boffey, 2011.<\/li>\n
  21. Curtice, 2011.<\/li>\n
  22. Wintour, 2011. “Blue Labour”\u0131n bir ele\u015ftirisi i\u00e7in bak\u0131n\u0131z, Rooksby, 2011.<\/li>\n
  23. Jones, 2011.<\/li>\n<\/ol>\n
    Referanslar<\/h4>\n